Ενέργεια: Πώς η Βενεζουέλα και το Ιράν επηρεάζουν το πορτοφόλι των Ελλήνων

Η γεωγραφική εγγύτητα της Τεχεράνης προς την Ελλάδα, σε αντίθεση με το Καράκας, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον κλάδο της ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Το 2026 ξεκίνησε με σημαντικές εξελίξεις: την πολιτική ανατροπή στη Λατινική Αμερική με την καθαίρεση του Μαδούρο και την αναζωπύρωση των διαδηλώσεων στο Ιράν. Παρόλο που οι κινητοποιήσεις στο Ιράν δεν είναι καινούριες, η αναφορά του Τραμπ σε πιθανή επέμβαση των ΗΠΑ προσδίδει διαφορετικό βάθος στις εξελίξεις αυτές, με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες που αναμένεται να φτάσουν μέχρι το πορτοφόλι του Έλληνα καταναλωτή.

Η Βενεζουέλα, με την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, μπορεί να διασφαλίσει πρόσθετες ποσότητες, μειώνοντας τις εισαγωγές από άλλες περιοχές και απελευθερώνοντας έτσι ποσότητες για άλλους πελάτες. Η Goldman Sachs Research εκτιμά ότι η παραγωγή θα μπορούσε να φτάσει το 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα έως το 2030, με προοπτική διπλασιασμού εάν υπάρξουν σημαντικές επενδύσεις από τις ΗΠΑ. Η αγορά, τιμολογώντας όχι μόνο βαρέλια αλλά και ρίσκο, επωφελείται από το «μαξιλάρι» προμηθειών που προσφέρουν τα αποθέματα της Βενεζουέλας, λειτουργώντας ως σταθεροποιητικός παράγοντας σε περιόδους κρίσεων.

Αυτή η αναμενόμενη αύξηση της προσφοράς και μείωση του κινδύνου αναμένεται να οδηγήσει τις τιμές προς τα κάτω. Εάν η διεθνής τιμή του brent υποχωρήσει κοντά στα 50 δολάρια το βαρέλι (από τα τρέχοντα περίπου 60 δολάρια), οι Έλληνες καταναλωτές (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) θα δουν αποκλιμάκωση στις τιμές. Για παράδειγμα, μια μείωση 10 δολαρίων στο κόστος του brent αναμένεται να οδηγήσει σε πτώση της τιμής της βενζίνης κατά περίπου 0,057 ευρώ/λίτρο προ φόρων. Στην πράξη, με την προσθήκη ΦΠΑ και ΕΦΚ, η τελική μείωση για τον καταναλωτή θα είναι μικρότερη, μεταξύ 0,03–0,04 ευρώ/λίτρο. Μακροπρόθεσμα, η πτώση στο μπρεντ αναμένεται να επηρεάσει, έστω και με καθυστέρηση μηνών, και τις τιμές του φυσικού αερίου, καθώς οι διεθνείς πρακτικές συνδέουν τις δύο αγορές.

Η Goldman Sachs, στην έκθεσή της «Commodity Views 2026 Outlook», προβλέπει πλεονάσματα προσφοράς στην πετρελαϊκή αγορά για την περίοδο 2025–26, με το brent να φτάνει τα 56 δολάρια το βαρέλι και το WTI τα 52 δολάρια κατά μέσο όρο το 2026, λόγω της υψηλής προσφοράς από OPEC+, ΗΠΑ, Βραζιλία και άλλους. Παράλληλα, προβλέπεται και σημαντική πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου λόγω της αύξησης της προσφοράς LNG. Για την ελληνική αγορά ενέργειας, μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν κρίσιμη, δεδομένου ότι το κόστος του φυσικού αερίου είναι ο κύριος παράγοντας που διατηρεί υψηλό το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.

Όσον αφορά το Ιράν, η πιθανή «επιστροφή» του στις διεθνείς αγορές είναι ποιοτικά διαφορετική, καθώς αφορά σε μια πολύ μεγαλύτερη παραγωγική βάση. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) στην έκθεση «Oil Market Report, Ιούνιος 2025», το Ιράν παρήγαγε περίπου 4,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και είχε εξαγωγές κοντά στα 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, κυρίως προς την Κίνα. Επιπλέον, είναι σημαντικός εξαγωγέας πετρελαϊκών προϊόντων. Η πλήρης άρση των κυρώσεων θα οδηγήσει σε αύξηση των εξαγωγών σε περισσότερους αγοραστές (Ευρώπη/Ασία) και αύξηση της παραγωγής μέσω επενδύσεων. Το μέγεθος του αντίκτυπου από το Ιράν είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό της Βενεζουέλας, με την ικανότητα να επηρεάζει καθοριστικά τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, ιδίως μέσω του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.

Η ανάλυση του Barron’s, του ομίλου Dow Jones & Company, επισημαίνει ότι οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν μπορούν να ασκήσουν επιπλέον πτωτική πίεση στις τιμές πετρελαίου το 2026, σε ένα περιβάλλον ήδη πλεονάζουσας προσφοράς. Η τιμή μπορεί να πέσει ακόμη και κάτω από τα 50 δολάρια το βαρέλι. Η μείωση της αβεβαιότητας, η πιο προβλέψιμη ενεργειακή δαπάνη και οι χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις θα ωφελήσουν άμεσα τους καταναλωτές.

Ωστόσο, οι πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσουν τη βιωσιμότητα των γεωτρήσεων υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την Rystad Energy, το μέσο διεθνές κόστος εξόρυξης σε υπεράκτιες γεωτρήσεις βαθέων υδάτων ανέρχεται περίπου στα 43 δολάρια ανά βαρέλι. Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι η μέση τιμή breakeven για ένα 15% IRR στα έργα που ξεκινούν το 2023 είναι περίπου 49 δολάρια/βαρέλι Brent crude, με τον μέσο όρο IRR 19% να επιτυγχάνεται κοντά στα 60 δολάρια/bbl.