Οι σοβαρές προειδοποιήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος
Δημογραφικοί κίνδυνοι, κενά στη χρηματοδότηση του ΑΚΑΓΕ και η επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση των συμπληρωματικών πυλώνων ασφάλισης.
Σοβαρά ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος θέτει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ετήσια έκθεσή του για τα πεπραγμένα του 2024. Η έκθεση αναδεικνύει τους έντονους δημογραφικούς κινδύνους που απειλούν το σύστημα, το οποίο παραμένει επικίνδυνα εξαρτημένο από τον δημόσιο αναδιανεμητικό πυλώνα, ενώ παράλληλα ασκεί κριτική για πλημμελή διαχείριση πόρων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), όπου το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει «κίτρινη κάρτα» προς τους φορείς του Δημοσίου για την αμελή απόδοση πόρων. Αν και το ακριβές ύψος των οφειλών είναι δύσκολο να προσδιοριστεί, εκτιμάται ότι ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Σε μια προσπάθεια συμμόρφωσης στα τέλη του 2024, ο e-ΕΦΚΑ κατέβαλε 250.000.000 ευρώ, ενώ το Δημόσιο προχώρησε σε κρατική επιχορήγηση ύψους 617.413.902 ευρώ. Παρά τις καταβολές αυτές, το Ελεγκτικό Συνέδριο καυτηριάζει το δυσλειτουργικό νομοθετικό πλαίσιο, την έλλειψη επίσημων απολογισμών και την απουσία τακτικού ελέγχου από το Υπουργείο Εργασίας.
Η δημοσιονομική βιωσιμότητα του ασφαλιστικού κρίνεται επισφαλής, καθώς περίπου το 95% των παροχών στηρίζεται στον πρώτο πυλώνα. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναλαμβάνει από την 1η Ιανουαρίου 2025 την εποπτεία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), σε μια προσπάθεια εξορθολογισμού του τομέα. Ωστόσο, το «αγκάθι» του φορολογικού καθεστώτος παραμένει, προκαλώντας στασιμότητα στην αγορά. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Εργασίας για αναβολή διετίας στην εφαρμογή διατάξεων που αφορούν το Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών (ΤΑΥΦΕ), προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά του.
Τέλος, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει τον κατακερματισμό των δαπανών κοινωνικής προστασίας και την απουσία αποτελεσματικών μηχανισμών αξιολόγησης. Είναι ενδεικτικό ότι, μέσα στο 2024, η Ολομέλεια και τα Τμήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέδωσαν 5.626 αποφάσεις σχετικά με συνταξιοδοτικά αιτήματα, υπογραμμίζοντας τον όγκο των εκκρεμοτήτων που ταλανίζουν το σύστημα.