Δημόσιες συμβάσεις: Η στρατηγική που μπορεί να αλλάξει την ευρωπαϊκή κοινωνική οικονομία

Οι **δημόσιες συμβάσεις** αποτελούν πολύ περισσότερα από μια απλή διαδικασία αγοράς προϊόντων με το χαμηλότερο κόστος. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η στρατηγική αξιοποίησή τους μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας και της απασχόλησης. Όπως επισήμανε η Mia Rosty Gray από τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, οι προμήθειες του δημόσιου τομέα αντιστοιχούν στο 15% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσφέροντας μια τεράστια οικονομική δύναμη που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη.

Ενώ οι δυνατότητες είναι μεγάλες, η πράξη δείχνει καθυστέρηση. Το 2023, πάνω από το 50% των αναθέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίστηκε αποκλειστικά στη χαμηλότερη τιμή, με το ποσοστό αυτό να αγγίζει το 80% σε δέκα κράτη μέλη. Ωστόσο, παραδείγματα όπως η Βαρκελώνη αποδεικνύουν την αξία της αλλαγής πλεύσης: με την ενσωμάτωση κοινωνικών ρητρών, η πόλη πέτυχε την ένταξη 770 ευάλωτων ατόμων στην αγορά εργασίας έως το 2015, ενώ το 2022 διοχέτευσε 10 εκατομμύρια ευρώ σε φορείς της κοινωνικής οικονομίας.

Αντίστοιχα, στους Ολυμπιακούς Αγώνες Παρίσι 2024, η εφαρμογή ειδικής πλατφόρμας για τη σύνδεση αγοραστών με κοινωνικές επιχειρήσεις οδήγησε στη δημιουργία πάνω από 3 εκατομμυρίων ωρών εργασιακής ένταξης. Παράλληλα, το AfB Group αναδεικνύει πώς η διαχείριση ηλεκτρονικού εξοπλισμού συνδυάζει την κυκλική οικονομία με την απασχόληση ατόμων με αναπηρία.

Για τους ελληνικούς Δήμους, το πλαίσιο του ν. 4412/2016 παρέχει τα εργαλεία ώστε οι δημόσιες προμήθειες να συνδεθούν με τις τοπικές ανάγκες. Η πρόκληση είναι διπλή: από τη μία ο σωστός σχεδιασμός και η νομική τεκμηρίωση, και από την άλλη ο αυστηρός έλεγχος των αποτελεσμάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει μέσω της πλατφόρμας Public Buyers Community ότι η κοινωνική επίδραση δεν πρέπει να είναι μόνο μια ρήτρα στα χαρτιά, αλλά ένας μετρήσιμος δείκτης επιτυχίας για τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.