Αυτοδιοίκηση: Τέλος στα νέα νομικά πρόσωπα με τον νέο Κώδικα
Αναλυτικός οδηγός για τις σαρωτικές αλλαγές σε δήμους και περιφέρειες, τις καταργήσεις φορέων και το νέο αυστηρό πλαίσιο οικονομικού ελέγχου.
Σε ριζική αναδιάταξη εισέρχεται ο χάρτης των νομικών προσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026) φέρνει σαρωτικές αλλαγές στη λειτουργία των ΟΤΑ. Με την εγκύκλιο 19 (Α.Π. 45724/17-8-2026), το Υπουργείο Εσωτερικών θέτει τέλος στην πολυδιάσπαση των φορέων, εισάγοντας κοινούς κανόνες διαχείρισης και αυστηρό οικονομικό έλεγχο.
Μία από τις πιο κομβικές αλλαγές είναι η απαγόρευση σύστασης νέων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από δήμους και περιφέρειες, ήδη από τις 29 Ιουνίου 2026. Πλέον, οι δήμοι περιορίζονται στη συμμετοχή σε συγκεκριμένες μορφές, όπως οι αναπτυξιακοί οργανισμοί, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και οι αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες τύπου «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης».
Η 31η Δεκεμβρίου 2026 αποτελεί ορόσημο για το νέο σύστημα, καθώς έως τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι συγχωνεύσεις ή μετατροπές εταιρειών, ενώ σειρά νομικών προσώπων θα καταργηθούν αυτοδικαίως. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, οι αρμοδιότητες των φορέων που καταργούνται μεταφέρονται στους δήμους, οι οποίοι καθίστανται καθολικοί διάδοχοι. Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι από την 1η Αυγούστου 2026 έχουν ήδη καταργηθεί οι σχολικές επιτροπές, με τις αρμοδιότητές τους να περνούν πλέον στις δημοτικές αρχές.
Το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαφάνεια. Καθιερώνεται υποχρεωτικός ετήσιος τακτικός διαχειριστικός έλεγχος από ορκωτούς λογιστές για όλους τους φορείς, ενώ οι επιχορηγήσεις από τους δήμους θα υπόκεινται πλέον σε αυστηρά κριτήρια τεκμηρίωσης και απαιτούν απόλυτη πλειοψηφία των δημοτικών συμβουλίων. Σημαντικό είναι επίσης πως οι αυξήσεις κεφαλαίου απαγορεύεται πλέον να καλύπτουν λειτουργικά ελλείμματα, επιτρεπόμενες μόνο για επενδυτικούς σκοπούς.