Προσφυγή στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας για τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης σε 54.500 αξιολογήσεις δημοσίων υπαλλήλων

Στο επίκεντρο μίας σοβαρής νομικής αμφισβήτησης βρίσκεται η διαδικασία αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων για το 2023, μετά την επίσημη προσφυγή της Homo Digitalis, του Ινστιτούτου Ρυθμιστικών Πολιτικών (ΙΝΕΡΠ) και μίας δημόσιας υπαλλήλου στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ). Οι καταγγέλλοντες ζητούν τον ενδελεχή έλεγχο της νομιμότητας στη χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) από το Υπουργείο Εσωτερικών, υποστηρίζοντας ότι η αλγοριθμική παρέμβαση αλλοίωσε τα αποτελέσματα για 54.500 εργαζόμενους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της καταγγελίας, ενώ αρχικά 54.500 δημόσιοι υπάλληλοι είχαν κριθεί ως υψηλής απόδοσης, η χρήση του αλγοριθμικού συστήματος οδήγησε σε ριζική αναθεώρηση: μόλις 4.500 διατήρησαν τη θετική αξιολόγηση, ενώ 1.329 υπάλληλοι υποβαθμίστηκαν στην κατηγορία της χαμηλής απόδοσης.

Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται αφορά την εναρμόνιση της διαδικασίας με τον ν. 4961/2022. Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι η χρήση συστημάτων ΤΝ στο Δημόσιο απαιτεί ρητή νομοθετική εξουσιοδότηση και αυστηρές εγγυήσεις διαφάνειας, οι οποίες στην προκειμένη περίπτωση φαίνεται να απουσιάζουν. Επιπλέον, καταγγέλλουν την έλλειψη δημοσιοποιημένης «αξιολόγησης αντικτύπου» και τη μη ενημέρωση των εργαζομένων για τα κριτήρια του συστήματος.

Το θέμα αποκτά ευρύτερες διαστάσεις υπό το πρίσμα του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), ο οποίος κατηγοριοποιεί τις εφαρμογές διαχείρισης προσωπικού ως συστήματα «υψηλού κινδύνου». Η Homo Digitalis και το ΙΝΕΡΠ διευκρινίζουν πως δεν αντιτίθενται στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, αλλά προειδοποιούν ότι η απουσία θεσμικού πλαισίου εγκυμονεί κινδύνους αλγοριθμικής μεροληψίας και έλλειψης λογοδοσίας. Πλέον, το βάρος της απόφασης πέφτει στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία καλείται να εξετάσει αν τηρήθηκαν τα νόμιμα όρια σε μία διαδικασία που αφορά το εργασιακό μέλλον χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων.