Αυτοδιοίκηση: Καταργείται η υποχρεωτικότητα του στρατηγικού σχεδιασμού με το άρθρο 312 του νέου Κώδικα
Δυνητικού χαρακτήρα καθίστανται τα Πενταετή Σχέδια Δράσης για δήμους και περιφέρειες, εγείροντας ερωτήματα για την ουσιαστική εφαρμογή της μετρήσιμης διοίκησης.
Μία σημαντική θεσμική αλλαγή φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς με το άρθρο 312 καταργείται η υποχρεωτικότητα κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, όπως αυτά προβλέπονταν από τον Νόμο 3463/2006 (άρθρα 203-207) και τον Νόμο 3852/2010 (άρθρο 266). Πλέον, οι δήμοι και οι περιφέρειες δύνανται —και δεν υποχρεούνται— να καταρτίζουν Πενταετές Σχέδιο Δράσεων, το οποίο θα εξειδικεύεται ετησίως.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση επιχειρεί να εισαγάγει έναν στρατηγικό «οδικό χάρτη» για τους ΟΤΑ, συνδέοντας τη λειτουργία τους με μακροπρόθεσμους αναπτυξιακούς στόχους, μετρήσιμα αποτελέσματα και τη δημόσια λογοδοσία. Σύμφωνα με τη διάταξη, εντός των πρώτων επτά μηνών κάθε αυτοδιοικητικής περιόδου, τα αρμόδια συμβούλια μπορούν να εγκρίνουν το Πενταετές Σχέδιο, ενώ παράλληλα προβλέπεται η υποχρεωτική δημόσια διαβούλευση του σχεδίου για τουλάχιστον δεκαπέντε ημέρες στις ιστοσελίδες των φορέων.
Ωστόσο, το άρθρο προκαλεί προβληματισμό όσον αφορά τη σύνδεση με τη δημόσια λογοδοσία. Παρά το γεγονός ότι η υλοποίηση των δράσεων θα συζητείται στην ειδική συνεδρίαση απολογισμού πεπραγμένων (άρθρο 150), παραμένει το ερώτημα για το πώς θα αξιολογηθεί ένα έργο που δεν έχει καταρτιστεί εξαρχής, δεδομένου του δυνητικού χαρακτήρα της διάταξης.
Παρά τις αντιφάσεις, ο σχεδιασμός ενσωματώνει καινοτομίες, όπως η χρήση δεικτών απόδοσης και η ευθυγράμμιση με εθνικές στρατηγικές και χρηματοδοτικά εργαλεία. Επίσης, το Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσεων μπορεί να συνδέεται με το σύστημα στοχοθεσίας του Δημοσίου, βάσει του ν. 4940/2022, εντάσσοντας τους ΟΤΑ στη συνολική μεταρρυθμιστική προσπάθεια.
Παρά ταύτα, η επιτυχία του εγχειρήματος παραμένει συνάρτηση των διοικητικών δυνατοτήτων των δήμων. Για τους μικρότερους ή υποστελεχωμένους φορείς, η εκπόνηση σχεδίων με δείκτες αξιολόγησης αποτελεί μια πρόκληση που δύσκολα θα αντιμετωπιστεί χωρίς τεχνική υποστήριξη. Το βέβαιο είναι πως το άρθρο 312 σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα μοντέλο διοίκησης όπου η στοχοθεσία και η αξιολόγηση επιδιώκουν να καταστούν κεντρικοί πυλώνες της τοπικής αυτοδιοίκησης, παρά την απουσία πρόβλεψης για επανεκτίμηση και επικαιροποίηση των σχεδίων.