Οι σαρωτικές αλλαγές του νέου νόμου 5299/2026 για τους δήμους και το περιβάλλον
Μια νέα εποχή για την αυτοδιοίκηση, την πολεοδομία και τις ενεργειακές υποδομές μέσα από το πολυσέλιδο νομοθέτημα που αλλάζει τον χάρτη της τοπικής ανάπτυξης.
Η δημοσίευση του Νόμου 5299/2026 στο ΦΕΚ Α’ 67/5-5-2026 σηματοδοτεί ένα πολυεπίπεδο θεσμικό «reset» από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επαναπροσδιορίζοντας όχι μόνο τον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά και τον τρόπο λειτουργίας των δήμων, των πολεοδομικών υπηρεσιών και των τοπικών επενδύσεων. Με ένα εκτεταμένο κείμενο 113 άρθρων, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να συνδέσει την ενεργειακή μετάβαση με τη χωροταξία και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Κεντρικό πυλώνα του νόμου αποτελεί η ενίσχυση της συμμετοχής των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) σε έργα ενεργειακής μετάβασης. Η δυνατότητα αναβίωσης προσφορών σύνδεσης για έργα που αναπτύσσονται από δήμους, όπως φωτοβολταϊκά πάρκα, ενεργειακές κοινότητες και συστήματα αποθήκευσης, δίνει ανάσα σε επενδυτικά σχέδια που παρέμεναν «παγωμένα». Παράλληλα, η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων ΑΠΕ αναμένεται να ωριμάσει ταχύτερα τα δημοτικά έργα, αν και αυξάνει την πίεση στις τοπικές κοινωνίες αναφορικά με τη χωροθέτηση των υποδομών.
Στο πεδίο της πολεοδομίας, το Μέρος Γ’ του νόμου εισάγει κρίσιμα εργαλεία, όπως η δυνατότητα αναστολής οικοδομικών εργασιών σε περιοχές που εκπονείται Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Αν και το μέτρο λειτουργεί ως ανάχωμα στην άναρχη δόμηση, μεταθέτει στις δημοτικές αρχές το βάρος της διαχείρισης των πιέσεων από επενδυτικά συμφέροντα και ιδιοκτήτες γης. Επιπλέον, το νομοθέτημα περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για τοποθεσίες όπως ο Υμηττός και ο Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης, αποδεικνύοντας ότι η κεντρική διοίκηση το χρησιμοποιεί και ως εργαλείο διευθέτησης χρόνιων ζητημάτων.
Οι αυστηρότερες διατάξεις για τη δασική προστασία και τη διαχείριση απορριμμάτων μέσω των ΦΟΔΣΑ προσθέτουν νέες υποχρεώσεις στις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν οι υποστελεχωμένοι ΟΤΑ διαθέτουν τη διοικητική επάρκεια να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις αυτού του περίπλοκου πλαισίου, αποφεύγοντας τη διεύρυνση του χάσματος μεταξύ ισχυρών και αδύναμων αυτοδιοικητικών σχημάτων.
Αναλυτικά τον νέο νόμο μπορείτε να δείτε εδώ.