Chatbots και έφηβοι: Πότε η ψηφιακή συντροφιά μετατρέπεται σε κίνδυνο απομόνωσης
Η ψυχοθεραπεύτρια Γλυκερία Αποστολοπούλου αναλύει τα σημάδια που πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς και τονίζει γιατί η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη επαφή.
Η ψηφιακή συντροφιά μέσω chatbots γίνεται όλο και πιο δημοφιλής ανάμεσα στους εφήβους, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για τον ρόλο της τεχνολογίας στη συναισθηματική τους ανάπτυξη. Για έναν έφηβο που φοβάται την κριτική ή νιώθει μοναξιά, η αμεσότητα και η αποδοχή που προσφέρει ένα chatbot φαίνονται ελκυστικές. Ωστόσο, η Γλυκερία Αποστολοπούλου, συμβουλευτική ψυχολόγος και μέλος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, προειδοποιεί πως το όριο ανάμεσα στην υποβοήθηση της έκφρασης και την απομόνωση είναι εξαιρετικά λεπτό.
Με αφορμή δημοσίευμα του JAMA για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως μέσου συναισθηματικής υποστήριξης, η κα Αποστολοπούλου εξηγεί πως το 72% των εφήβων, σύμφωνα με έρευνα της Common Sense Media, έχει χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία φορά κάποιον ψηφιακό σύντροφο. Το πρόβλημα εντοπίζεται στον ανθρωπομορφισμό: παρόλο που ο έφηβος γνωρίζει ότι μιλά με μια μηχανή, συναισθηματικά βιώνει τη σχέση ως πραγματική, λόγω του σχεδιασμού των εφαρμογών που μιμούνται την ανθρώπινη προσωπικότητα.
Η ψυχοθεραπεύτρια επισημαίνει ότι η χρήση της τεχνολογίας μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος εξάσκησης επικοινωνιακών δεξιοτήτων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υποκαθιστά τις ανθρώπινες σχέσεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι περιπτώσεις όπου ο έφηβος εκφράζει σκέψεις αυτοτραυματισμού. Σε αυτές τις στιγμές, η «τυφλή» επιβεβαίωση από ένα chatbot μπορεί να αποβεί επικίνδυνη, καθώς στερείται της απαραίτητης ανθρώπινης ενσυναίσθησης και παρέμβασης.
Οι γονείς οφείλουν να παρατηρούν αλλαγές στον ύπνο, τη σχολική επίδοση ή την κοινωνική συμπεριφορά του παιδιού. Αντί της απαγόρευσης, η κα Αποστολοπούλου προτείνει ειλικρινή διάλογο και ουσιαστική σύνδεση εκτός οθόνης. Παράλληλα, τονίζει την ευθύνη των εταιρειών τεχνολογίας για αυστηρότερες δικλείδες προστασίας, διαφάνεια στα προσωπικά δεδομένα και ουσιαστική επαλήθευση ηλικίας, προκειμένου η τεχνητή νοημοσύνη να παραμείνει ένα εργαλείο ανάπτυξης και όχι ένα «υποκατάστατο» ζωής.
