Επιστροφή στην εργασία μετά τη σύνταξη: Τι αποκαλύπτει η έρευνα για τα κίνητρα των ηλικιωμένων
Γιατί όλο και περισσότεροι συνταξιούχοι επιλέγουν την απασχόληση-γέφυρα και ποια είναι τα οφέλη ή οι κίνδυνοι σύμφωνα με τους ειδικούς.
Η επιστροφή στην εργασία μετά τη συνταξιοδότηση, γνωστή διεθνώς και ως απασχόληση-γέφυρα, τείνει να γίνει ένα ολοένα και συχνότερο φαινόμενο, ανατρέποντας το στερεότυπο ότι η συνταξιοδότηση αποτελεί το οριστικό τέλος της επαγγελματικής διαδρομής. Σύμφωνα με τον δρα Παναγιώτη Β. Τσακλή, καθηγητή στο ErgoMechLab του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ερευνητή στο Ινστιτούτο Karolinska της Σουηδίας, το κίνητρο για αυτή τη μετάβαση είναι πολυδιάστατο.
Η απόφαση για επιστροφή στην αγορά εργασίας δεν οφείλεται αποκλειστικά στην οικονομική ανάγκη λόγω του αυξανόμενου κόστους διαβίωσης και του πληθωρισμού, αλλά συνδέεται έντονα με ψυχολογικές και κοινωνικές παραμέτρους. Πολλοί συνταξιούχοι αναζητούν μια ανανεωμένη αίσθηση σκοπού, καθημερινή ρουτίνα και πνευματική διέγερση. Όπως επισημαίνει ο κ. Τσακλής, η εργασία προσφέρει τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού, ενώ ταυτόχρονα βοηθά στη διατήρηση κοινωνικών δικτύων, αποτρέποντας την απομόνωση.
Το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα έχει γίνει πιο υποστηρικτικό, με τον ασφαλιστικό νόμο 5078/2023 να καταργεί την περικοπή του 30% στη σύνταξη για τους εργαζόμενους συνταξιούχους. Παρά τις ευκολίες, η επιστροφή στην εργασία εγκυμονεί και προκλήσεις. Μελέτες δείχνουν ότι η απασχόληση δεν εξασφαλίζει πάντα βελτίωση της υγείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει άγχος ή πίεση, ειδικά όταν η εργασία αποτελεί επιβεβλημένη οικονομική επιλογή και όχι προσωπική επιθυμία.
Διεθνή δεδομένα ενισχύουν αυτή την τάση: στις ΗΠΑ, ο αριθμός των εργαζόμενων άνω των 75 ετών αναμένεται να αυξηθεί κατά 96,5% έως το 2030, ενώ στην Ολλανδία περίπου το 30% των συνταξιούχων παραμένει ενεργό στην αγορά εργασίας. Ο κ. Τσακλής τονίζει τη σημασία της ευελιξίας, προτείνοντας στους ηλικιωμένους να στρέφονται προς τη μερική απασχόληση, τη συμβουλευτική ή ρόλους καθοδήγησης (mentoring), αξιοποιώντας την εμπειρία τους χωρίς την υπερβολική σωματική επιβάρυνση.
Τελικά, η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται από τον συνδυασμό των ατομικών συνθηκών και της ποιότητας της απασχόλησης. Η συνταξιοδότηση, στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, μετατρέπεται πλέον σε ένα στάδιο κατά το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του, εφόσον οι συνθήκες επιτρέπουν την αξιοπρεπή και δημιουργική συμμετοχή του.