Σημαντικά κενά στη στελέχωση: Μόνο 59 από τους 154 δήμους έχουν εκλέξει Συμπαραστάτη του Δημότη
Τι δείχνουν τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου για τον θεσμό που προστατεύει πολίτες και επιχειρήσεις από φαινόμενα κακοδιοίκησης στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Σημαντικά κενά στην εφαρμογή του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης αναδεικνύουν τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου (symparastatis.gr). Αν και ο θεσμός θεσπίστηκε για να θωρακίσει πολίτες και επιχειρηματίες απέναντι σε φαινόμενα κακοδιοίκησης και γραφειοκρατικών δυσλειτουργιών, η υιοθέτησή του από τους ΟΤΑ παραμένει υποτονική.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που καταγράφηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2026, από τους 154 δήμους της χώρας με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων —που υποχρεούνται από τον νόμο να προχωρήσουν στην εκλογή συμπαραστάτη—, μόλις 59 έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία. Αυτό μεταφράζεται σε ένα ποσοστό «αποχής» που αγγίζει το 61,7%, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση, όπου 6 από τις 13 περιφέρειες παραμένουν χωρίς τον αντίστοιχο Περιφερειακό Συμπαραστάτη του Πολίτη.
Ο Συμπαραστάτης, ο οποίος προβλέπεται από τον «Καλλικράτη» (νόμος 3852/2010) και έχει επικαιροποιηθεί με τον νόμο 5314/2026, λειτουργεί ως ανεξάρτητο όργανο διαμεσολάβησης. Ρόλος του είναι να εξετάζει επώνυμες καταγγελίες για πράξεις ή παραλείψεις των δημοτικών υπηρεσιών, να προτείνει λύσεις και να εντοπίζει χρόνιες δυσλειτουργίες, χωρίς ωστόσο να υποκαθιστά τη διοίκηση ή τη δικαιοσύνη.
Μία από τις βασικές αιτίες για την καθυστέρηση στην πλήρωση των θέσεων είναι η δυσκολία επίτευξης της αυξημένης πλειοψηφίας των δύο τρίτων (2/3) στο Δημοτικό Συμβούλιο. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι στις 5 Οκτωβρίου 2026 το Δημοτικό Συμβούλιο Νεάπολης–Συκεών απέτυχε να εκλέξει συμπαραστάτη, ενώ αντίθετα, στις 7 Οκτωβρίου 2026, ο Δήμος Νέας Σμύρνης εξέλεξε τον Άγγελο Βρεττό.
Με τον νέο νόμο 5314/2026, η νομοθεσία επιχειρεί να άρει τα αδιέξοδα, προβλέποντας πλέον παρέμβαση του Επόπτη Νομιμότητας σε περίπτωση που αποτύχουν τρεις διαδοχικές ψηφοφορίες, προκειμένου να μην παραμένει η θέση κενή. Πέραν της εκλογής, το Παρατηρητήριο τονίζει ότι η αποτελεσματικότητα του θεσμού εξαρτάται από τη λειτουργική ανεξαρτησία, τη διαφάνεια και την ουσιαστική πρόσβαση των πολιτών στα στοιχεία επικοινωνίας του συμπαραστάτη.