Ταμείο Εκσυγχρονισμού: Το νέο πλαίσιο για ενεργειακές επενδύσεις και οι δυνατότητες για τους Δήμους
Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη χρηματοδότηση έργων ενεργειακής αναβάθμισης και καθαρής κινητικότητας.
Το νέο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ) του Ταμείου Εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα αποτελεί πλέον γεγονός, με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο ρυθμίζει με ακρίβεια τη διαδικασία υποβολής, αξιολόγησης και χρηματοδότησης επενδύσεων που στοχεύουν στην ενεργειακή μετάβαση, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τη συμμετοχή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Με την υπ’ αριθμ. 154386 ΕΞ 2026 απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 6199/12.10.2026), θεσπίζεται ο μηχανισμός για το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, το οποίο χρηματοδοτείται από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2021–2030. Βασικός σκοπός του είναι ο εκσυγχρονισμός των ενεργειακών συστημάτων, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η ουσιαστική μείωση των εκπομπών άνθρακα. Η απόφαση εκδίδεται κατ’ εφαρμογή του ν. 5294/2026.
Οι επενδύσεις που τίθενται στο επίκεντρο αφορούν τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η θέρμανση και ψύξη, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης σε κτίρια και βιομηχανίες, η καθαρή κινητικότητα, καθώς και η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας σε απομακρυσμένες περιοχές. Για έργα μεγάλης κλίμακας, η στήριξη υπερβαίνει τα 70 εκατ. ευρώ, ενώ για επενδυτικά καθεστώτα τα 100 εκατ. ευρώ.
Για τους Δήμους και τους δημόσιους φορείς, το νέο πλαίσιο δημιουργεί σημαντικές προοπτικές. Αν και η απόφαση δεν αποτελεί άμεση πρόσκληση χρηματοδότησης, ορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι Δήμοι μπορούν να λειτουργήσουν ως «Φορείς Υλοποίησης» σε έργα ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων, υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και συστημάτων καθαρών μεταφορών.
Η υποβολή των προτάσεων γίνεται στη Διεύθυνση Συντονισμού του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, ενώ οι εγκρίσεις ακολουθούν αυστηρά στάδια αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή την Επιτροπή Επενδύσεων του Ταμείου. Η χρηματοδότηση των έργων θα διοχετεύεται μέσω του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ), καλύπτοντας σημαντικό μέρος των δαπανών, συμπεριλαμβανομένου του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.
Σημαντική παράμετρος για τους ενδιαφερόμενους φορείς είναι ο έλεγχος των δημοσίων συμβάσεων, καθώς η θετική γνώμη της Διεύθυνσης Συντονισμού αποτελεί προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση. Οι φορείς υλοποίησης έχουν επιπλέον υποχρέωση να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις προόδου έως τις 31 Ιανουαρίου κάθε έτους, ενώ προβλέπονται αυστηροί κανόνες για την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων και απάτης.