Ζητήματα νομιμότητας: Γιατί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι παραμένει στην προεδρία της Ουκρανίας

Η θητεία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην προεδρία της Ουκρανίας έχει ξεπεράσει πλέον τα πέντε χρόνια, καθώς η προγραμματισμένη εκλογική διαδικασία του Μαρτίου 2024 δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Ο Πρόεδρος, ο οποίος εξελέγη την άνοιξη του 2019 με εντυπωσιακό ποσοστό άνω του 73%, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια πρωτόγνωρη πραγματικότητα μετά τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022 και την κήρυξη στρατιωτικού νόμου στη χώρα.

Η παραμονή του στην εξουσία αποτελεί πλέον σημείο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Ενώ η Μόσχα αμφισβητεί ευθέως τη νομιμοποίησή του, χρησιμοποιώντας τη λήξη της πενταετούς θητείας ως μοχλό πίεσης για μελλοντικές διαπραγματεύσεις, το Κίεβο υποστηρίζει ότι η αναβολή των εκλογών αποτελεί θεσμική υποχρέωση και όχι πολιτική επιλογή.

Η νομική επιχειρηματολογία της ουκρανικής κυβέρνησης εδράζεται στο Σύνταγμα της χώρας. Συγκεκριμένα, το άρθρο 103 ορίζει την πενταετή διάρκεια της προεδρικής θητείας, με την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου του πέμπτου έτους να αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία για τη διεξαγωγή τακτικών εκλογών. Ωστόσο, το άρθρο 108 διευκρινίζει ότι ο Πρόεδρος ασκεί τα καθήκοντά του μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από τον επόμενο εκλεγμένο αρχηγό του κράτους. Αυτή η πρόβλεψη, που αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνέχειας της εξουσίας, αποτελεί το ισχυρότερο νομικό θεμέλιο για τη συνέχιση της θητείας του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Επιπλέον, το άρθρο 112, που αφορά την προσωρινή άσκηση των καθηκόντων από τον πρόεδρο της Βερχόβνα Ράντα, ενεργοποιείται μόνο σε περιπτώσεις πρόωρης λήξης της θητείας, όπως θάνατος ή παραίτηση, και δεν καλύπτει την αδυναμία διενέργειας εκλογών λόγω εμπόλεμης κατάστασης. Καθώς το καθεστώς στρατιωτικού νόμου επιτρέπει τον περιορισμό ορισμένων δικαιωμάτων βάσει του άρθρου 64, η χώρα συνεχίζει να λειτουργεί υπό το παρόν πολιτικό σχήμα, επιδιώκοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στη συνταγματική νομιμότητα και τις σκληρές απαιτήσεις του πολέμου.