Νόμπελ Χημείας 2026 στους Ανρί Μπ. Καγκάν και Κένσο Σοάι για την ομοχειρομορφία
Οι δύο επιστήμονες έλυσαν ένα χημικό μυστήριο άνω του ενός αιώνα που αλλάζει τα δεδομένα στη φαρμακευτική παραγωγή.
Στους Ανρί Μπ. Καγκάν και Κένσο Σοάι απονέμεται το Νόμπελ Χημείας 2026, όπως ανακοίνωσε επίσημα η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών. Οι δύο ερευνητές τιμώνται για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση, προσφέροντας τη λύση στο «μυστήριο της ομοχειρομορφίας», ένα πρόβλημα που απασχολούσε τη χημεία για περισσότερο από έναν αιώνα.
Το φαινόμενο αφορά μόρια, όπως τα αμινοξέα, τα οποία εμφανίζονται σε δύο κατοπτρικές μορφές —σαν το δεξί και το αριστερό χέρι— ενώ στη φύση και στους ζωντανούς οργανισμούς επικρατεί κατά κανόνα μόνο η μία. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη φαρμακευτική βιομηχανία, καθώς οι διαφορετικές μορφές των μορίων μπορεί να έχουν εκ διαμέτρου αντίθετη δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.
Ο Ανρί Μπ. Καγκάν, από το Université Paris-Sud στη Γαλλία, έθεσε τις βάσεις το 1986, ανακαλύπτοντας νέους τρόπους ελέγχου των χημικών αντιδράσεων. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1995, ο Κένσο Σοάι από το Tokyo University of Science απέδειξε ότι μια αντίδραση μπορεί να ενισχύσει από μόνη της τη μία μορφή μέσω αυτοκατάλυσης, ενώ το 2003 πέτυχε τον σχηματισμό αποκλειστικά της μίας μορφής, ένα επίτευγμα που μέχρι τότε απαντάτο μόνο στη φύση.
Όπως δήλωσε ο πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας, Χάινερ Λίνκε, οι μέθοδοι που ανέπτυξαν οι δύο επιστήμονες είναι θεμελιώδεις για τον μελλοντικό σχεδιασμό και την παραγωγή καινοτόμων φαρμάκων. Περισσότερες πληροφορίες για την ανακοίνωση μπορείτε να βρείτε στο https://x.com/NobelPrize/status/2107769910742987075.