Πέντε χρόνια Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν: Από τις υποσχέσεις για δικαιώματα στη νομιμοποίηση της δουλείας
Καταρρέουν οι διαβεβαιώσεις για μια μετριοπαθή διακυβέρνηση, καθώς περισσότερα από 160 διατάγματα έχουν εξαφανίσει τις γυναίκες από τον δημόσιο βίο και έχουν επιβάλει συνθήκες απόλυτης καταπίεσης.
Πέντε χρόνια έχουν περάσει από την ημέρα που οι Ταλιμπάν ανακατέλαβαν την εξουσία στο Αφγανιστάν, σηματοδοτώντας το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Αφγανιστάν και του εικοσαετούς πολέμου που ξεκίνησε με την εισβολή των αμερικανικών δυνάμεων. Οι εικόνες αλλοφροσύνης στο αεροδρόμιο της Καμπούλ και η φυγάδευση του τότε προέδρου Ασράφ Γκάνι παραμένουν χαραγμένες στη συλλογική μνήμη, την ώρα που οι δεσμεύσεις για μια «διαφορετική» επόμενη μέρα έχουν αποδειχθεί τραγικά αναληθείς.
Στις 15 Αυγούστου 2021, μετά από επιχειρήσεις που ξεκίνησαν τον Μάιο του ίδιου έτους, η πτώση της Καμπούλ έφερε στο προσκήνιο ένα καθεστώς που υποσχόταν ελευθερία στον Τύπο, αμνηστία στους αντιπάλους και σεβασμό στα δικαιώματα των γυναικών. Ωστόσο, ο απολογισμός της πενταετίας είναι συντριπτικός: η σαρία επιβάλλεται με σκληρότητα, η εξουσία παραμένει μονοπωλιακά στα χέρια του κινήματος και οι διώξεις κατά πρώην αξιωματούχων συνεχίζονται παρά τις υποσχέσεις.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο αποτελεί το νέο ποινικό πλαίσιο, το οποίο θεσμοθετεί μια αυστηρή κοινωνική ιεραρχία, προβλέπει μαστιγώσεις και φυλακίσεις, ενώ εισάγει τον όρο «σκλάβος», προκαλώντας έντονες διεθνείς καταγγελίες για επαναφορά της δουλείας. Στο επίκεντρο της καταπίεσης βρίσκονται τα περίπου 20 εκατομμύρια γυναίκες της χώρας. Παρά τις προγενέστερες δηλώσεις στελεχών όπως ο Σιρατζουντίν Χακάνι, ο Σουχάιλ Σαχίν και ο Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, οι οποίες υπόσχονταν πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, η πραγματικότητα είναι δυσοίωνη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της UNESCO, μέχρι τον Αύγουστο του 2026, περίπου 2,4 εκατομμύρια κορίτσια είχαν στερηθεί τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Με περισσότερα από 160 διατάγματα που περιορίζουν κάθε πτυχή της γυναικείας ζωής —από την ενδυμασία και τις μετακινήσεις μέχρι την έκφραση και την εργασία— το Αφγανιστάν παραμένει η μοναδική χώρα στον κόσμο που απαγορεύει επίσημα τη γυναικεία εκπαίδευση πέρα από την πρωτοβάθμια.