Θανατική ποινή για τον Μπασάρ αλ Άσαντ: Οι νομικές προεκτάσεις της καταδίκης του

Η ερήμην καταδίκη σε θάνατο του πρώην προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ, του αδελφού του Μάχερ και του εξαδέλφου του Ατέφ Νατζίμπ, φέρνει στο επίκεντρο κρίσιμα νομικά ερωτήματα. Το Ποινικό Δικαστήριο της Δαμασκού έκρινε τους τρεις άνδρες ενόχους για εγκλήματα πολέμου, βασανιστήρια και ανθρωποκτονίες κατά τη διάρκεια του πολυετούς εμφυλίου πολέμου στη χώρα, επιβάλλοντας την εσχάτη των ποινών και διατάσσοντας παράλληλα τη διεθνή τους δίωξη.

Η απόφαση, η οποία εκδόθηκε την Τρίτη, αποτελεί εθνική δικαστική πράξη και όχι προϊόν διεθνούς δικαστηρίου. Παρόλα αυτά, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της διαφυγής του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Ρωσία μετά την πτώση του καθεστώτος του τον Δεκέμβριο του 2024. Ο Αλ Μουτάσιμ αλ Κιλάνι, ειδικός στο διεθνές ποινικό δίκαιο, επισημαίνει στο Al-Arabiya ότι, αν και η απόφαση έχει εσωτερική ισχύ, ανοίγει τον δρόμο για δικαστική συνεργασία με άλλα κράτη.

Σύμφωνα με τον ειδικό, η εκτέλεση της ποινής για τον Ατέφ Νατζίμπ είναι θεωρητικά εφικτή εντός της Συρίας, εφόσον ολοκληρωθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες και εξαντληθούν τα ένδικα μέσα. Όσο για τους Μπασάρ και Μάχερ αλ Άσαντ, η «διεθνής δίωξη» σημαίνει ότι οι συριακές αρχές μπορούν πλέον να επιδιώξουν τη σύλληψή τους μέσω αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας με τις χώρες όπου διαμένουν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δίκες ερήμην αποτελούν μέρος των μεταβατικών διαδικασιών που ξεκίνησαν στη Συρία τον Απρίλιο, για να αποδοθεί δικαιοσύνη για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν μετά τις εξεγέρσεις του 2011. Ο Αλ Κιλάνι υπογραμμίζει πως, παρότι οι δίκες αυτές επιτρέπονται από τα διεθνή πρότυπα, εάν κάποιος εκ των καταδικασθέντων συλληφθεί ή παραδοθεί, διατηρεί το δικαίωμα να δικαστεί εκ νέου, διασφαλίζοντας το δικαίωμα στην υπεράσπιση. Η διαδικασία αυτή, πέραν της ποινικής δίωξης, ενδέχεται να οδηγήσει και στη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για την αποζημίωση των θυμάτων του πολέμου, ο οποίος έχει προκαλέσει περισσότερους από μισό εκατομμύριο νεκρούς.