Στρατηγική αυτονομία και πυρηνική προαίρεση: Η συμφωνία-σταθμός Σαουδικής Αραβίας και ΗΠΑ

Η πρόσφατη συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας που υπέγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σαουδική Αραβία αποτελεί ένα γεγονός που ξεπερνά τα πλαίσια ενός τυπικού ενεργειακού συμβολαίου. Με χρονικό ορίζοντα 30 ετών, η «123 Agreement» εισάγει νέα δεδομένα στην ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή, επανακαθορίζοντας τη σχέση μεταξύ Ριάντ και Ουάσιγκτον, ενώ παράλληλα δοκιμάζει τις αντοχές του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.

Το κρισιμότερο σκέλος της συμφωνίας δεν είναι η κατασκευή αμερικανικών αντιδραστήρων, αλλά η προοπτική να αποκτήσει το βασίλειο τη δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου και επανεπεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων εντός της επικράτειάς του. Πρόκειται για τεχνολογία διπλής χρήσης, η οποία, αν και στοχεύει στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργεί την τεχνική υποδομή για την πιθανή ανάπτυξη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος στο μέλλον. Επιπλέον, προκαλεί προβληματισμό το γεγονός ότι η συμφωνία δεν απαιτεί από τη Σαουδική Αραβία την εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, περιορίζοντας τις δυνατότητες εξωτερικού ελέγχου.

Στην καρδιά της σαουδαραβικής στρατηγικής βρίσκεται το Ιράν. Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει ξεκαθαρίσει πως, αν η Τεχεράνη αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, η Σαουδική Αραβία θα ακολουθήσει την ίδια οδό. Το Ριάντ επιδιώκει μια «πυρηνική προαίρεση», αποκτώντας τη γνώση και τις υποδομές ώστε να μειώσει τον χρόνο κατασκευής όπλων σε περίπτωση κρίσης.

Με αυτόν τον τρόπο, το βασίλειο επιδιώκει τη στρατηγική αυτονομία. Μετά από δεκαετίες απόλυτης εξάρτησης από την αμερικανική στρατιωτική προστασία, η ηγεσία της χώρας αναζητά τρόπους να μην είναι ευάλωτη στις μεταβολές της πολιτικής στην Ουάσιγκτον. Η κατοχή πυρηνικής τεχνογνωσίας μετατρέπεται, ουσιαστικά, σε ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, ενισχύοντας το γεωπολιτικό βάρος της Σαουδικής Αραβίας σε μια ευμετάβλητη περιοχή.