Στη Λίμνη Βαϊκάλη εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα θύματα πανώλης πριν από 5.500 χρόνια
Η ανάλυση αρχαίου DNA αποκαλύπτει ότι η φονική ασθένεια εξόντωνε κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες πολύ πριν από την εμφάνιση των μεγάλων πόλεων.
Μια συγκλονιστική ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα για την ιστορία των επιδημιών φέρνει στο φως η επιστημονική έρευνα στη Λίμνη Βαϊκάλη της Σιβηρίας. Πριν από περίπου 5.500 χρόνια, ομάδες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που ζούσαν στην περιοχή, συντηρούμενοι από το κυνήγι ελαφιών, αλκών και μαρμοτών, αποτέλεσαν τα πρώτα γνωστά θύματα της πανώλης, μιας ασθένειας που αργότερα θα στιγμάτιζε την ανθρώπινη ιστορία.
Ερευνητές, με επικεφαλής τον Δανό γενετιστή Έσκε Βίλερσλεβ, ανέλυσαν αρχαίο DNA από σορούς που βρέθηκαν σε τέσσερις τοποθεσίες της περιοχής. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Nature, εντόπισαν τα παλαιότερα γνωστά στελέχη του βακτηρίου Yersinia pestis. Η επιδημία αποδείχθηκε ιδιαίτερα θανατηφόρα για τα παιδιά και τους εφήβους της εποχής, ενώ τα στοιχεία ενισχύουν τη θεωρία ότι οι μαρμότες αποτέλεσαν τον αρχικό ξενιστή του παθογόνου, πριν αυτό εξαπλωθεί από την Ασία σε ολόκληρη την Ευρασία.
Μέχρι πρότινος, η επιστημονική κοινότητα πίστευε ότι η πανώλη απαιτούσε συνθήκες υψηλής πληθυσμιακής πυκνότητας, όπως αυτές που διαμορφώθηκαν με τη γεωργία. Ωστόσο, η διαπίστωση ότι η νόσος αποδεκάτισε μικρές ομάδες κυνηγών που ζούσαν διασκορπισμένοι σε δασώδεις περιοχές ανατρέπει τα δεδομένα. Όπως επισημαίνει ο Ρόριντ Μακλάουντ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το βακτήριο απομονώθηκε σε 18 από τις 46 εξετασθείσες σορούς, ένα ποσοστό εντυπωσιακά υψηλό που μαρτυρά την αγριότητα της έξαρσης. Τα ευρήματα αυτά φωτίζουν το μεταβατικό στάδιο ενός βακτηρίου που εξελίχθηκε από παθογόνο των τρωκτικών στον «Μαύρο Θάνατο» που άλλαξε τον ρου της ανθρωπότητας.