Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης 2026: Μια τεχνική συστηματοποίηση χωρίς ουσιαστική μεταρρύθμιση
Η ανάλυση της δρος Χριστίνας Μπαρμπαρούση αποκαλύπτει τα κενά του νέου νομοθετικού πλαισίου, το οποίο διατηρεί τον συγκεντρωτικό χαρακτήρα και την εξάρτηση των δήμων από το Κράτος.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης 2026, αν και επιχειρεί να συστηματοποιήσει τη διάσπαρτη νομοθεσία, αποτυγχάνει να αποτελέσει τον ρηξικέλευθο καταστατικό χάρτη που έχει ανάγκη η χώρα. Σύμφωνα με την ανάλυση της δρος Χριστίνας Μπαρμπαρούση, περιφερειολόγου και διδάσκουσας στο ΕΑΠ, το υπό εξέταση σχέδιο παραμένει εγκλωβισμένο σε ένα μοντέλο διοικητικής υπερσυγκέντρωσης, αδυνατώντας να ενισχύσει ουσιαστικά την αυτονομία των ΟΤΑ.
Το κεντρικό ερώτημα που θέτει η έρευνα είναι αν το κείμενο συνιστά τεχνική κωδικοποίηση ή ουσιαστική μεταρρύθμιση της αποκέντρωσης. Η απάντηση κλίνει προς την πρώτη κατεύθυνση. Παρά την ενοποίηση περίπου 1.000 νομοθετημάτων, ο Κώδικας διατηρεί τον δημαρχοκεντρικό χαρακτήρα της διακυβέρνησης, χωρίς να θεσπίζει ισχυρά αντίβαρα, ενώ η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων παραμένει εξαρτημένη από τις κρατικές μεταβιβάσεις, χωρίς κατοχύρωση φορολογικής αποκέντρωσης.
Στα θετικά στοιχεία της προσπάθειας καταγράφεται η υιοθέτηση του διεθνούς προτύπου COFOG για τη λειτουργική ταξινόμηση των αρμοδιοτήτων και η εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων. Ωστόσο, η υπερβολική έκταση του κειμένου και η κανονιστική υπερφόρτωση εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο θα επιτευχθεί η επιδιωκόμενη απλοποίηση. Η δρ Μπαρμπαρούση τονίζει πως ο Κώδικας οφείλει να λειτουργεί ως κοινωνικό συμβόλαιο, όμως η έλλειψη διαβούλευσης και η αγνόηση της εδαφικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίζουν τη λειτουργικότητά του.
Για να μετατραπεί το νομοθέτημα σε ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο, η ερευνήτρια προτείνει τον περιορισμό του όγκου του σε 300-500 άρθρα, τη θεσμική ενίσχυση των συλλογικών οργάνων και την καθιέρωση δεσμευτικού μηχανισμού που θα συνδέει τις μεταβιβαζόμενες αρμοδιότητες με τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους. Χωρίς αυτές τις δομικές αλλαγές, ο Κώδικας 2026 κινδυνεύει να παραμείνει μια τυπική άσκηση αρχιτεκτονικής του νόμου, αφήνοντας ανεκμετάλλευτες τις ευκαιρίες για μια πραγματικά αποκεντρωμένη διοίκηση.