Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Η μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση που αλλάζει τον χάρτη της χώρας
Το Υπουργείο Εσωτερικών παρουσίασε το σχέδιο για την πλήρη αναδιοργάνωση δήμων και περιφερειών, εισάγοντας αυστηρότερους κανόνες είσπραξης εσόδων και νέο καταμερισμό αρμοδιοτήτων.
Μια από τις πιο εκτεταμένες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών δρομολογεί το Υπουργείο Εσωτερικών, παρουσιάζοντας τη νέα μορφή του Ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στη συνολική αναδιοργάνωση του τρόπου λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών, αντικαθιστώντας ένα πολυδιασπασμένο και συχνά συγκεχυμένο νομοθετικό καθεστώς που βασιζόταν στον «Καλλικράτη» και δεκάδες μεταγενέστερες τροποποιήσεις.
Ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί απλώς μια τυπική κωδικοποίηση, αλλά επιχειρεί μια επαναθεμελίωση της Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα. Με τη δημιουργία ενός ενιαίου θεσμικού σώματος, καταργούνται ή αναδιατυπώνονται εκατοντάδες διατάξεις, δημιουργώντας ένα κοινό «σύνταγμα λειτουργίας». Η νομοτεχνική επεξεργασία συνεχίζεται, με επόμενο βήμα την υποβολή του κειμένου σε δημόσια διαβούλευση διάρκειας 15 ημερών πριν από την εισαγωγή του στη Βουλή.
Στα κομβικά σημεία της παρέμβασης περιλαμβάνεται ο αναλυτικός πίνακας αρμοδιοτήτων στο παράρτημα του σχεδίου, ο οποίος ξεκαθαρίζει επιτέλους τα όρια ευθύνης μεταξύ δήμων και περιφερειών, περιορίζοντας τις επικαλύψεις. Παράλληλα, το οικονομικό σκέλος αποκτά νέα δυναμική: οι ΟΤΑ θα εφαρμόζουν αναλογικά τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Αυτό παρέχει στους δήμους ισχυρά εργαλεία για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών κατασχέσεων, εισάγοντας παράλληλα δείκτες επιδόσεων για την ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Ωστόσο, το εγχείρημα ανοίγει μια έντονη πολιτική συζήτηση: ο Κώδικας ενισχύει την ουσιαστική αυτονομία των τοπικών αρχών ή ενδυναμώνει έναν αποτελεσματικότερο συγκεντρωτικό έλεγχο; Παρά τη σαφήνεια που προσφέρει στη διοικητική καθημερινότητα, ζητήματα όπως η φορολογική αυτοτέλεια και ο έλεγχος των χρηματοδοτήσεων παραμένουν στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.
Για τις δημοτικές αρχές, η μετάβαση απαιτεί πλέον μεγαλύτερη τεχνοκρατική επάρκεια και αυστηρότερη συμμόρφωση, καθιστώντας τον νέο Κώδικα ένα κρίσιμο εγχειρίδιο για το μέλλον της αυτοδιοικητικής διοίκησης.