Η κρυφή αγορά της οδοσήμανσης στους δήμους και η έλλειψη ελέγχου στην ποιότητα
Πώς οι απευθείας αναθέσεις και η απουσία τεχνικών προδιαγραφών μετατρέπουν την οδική ασφάλεια σε μια τυπική προμήθεια υλικών χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η προμήθεια πινακίδων σήμανσης και υλικών οδικής ασφάλειας αποτελεί μία από τις πιο συχνές, αλλά ταυτόχρονα λιγότερο αναλυμένες δαπάνες της τοπικής αυτοδιοίκησης. Πίσω από τις συμβάσεις που δημοσιεύονται καθημερινά, διαμορφώνεται μια αγορά με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: μεγάλο εύρος τιμών, μη εξειδικευμένους προμηθευτές και μια έντονη αντίφαση ανάμεσα στη χρήση τεχνικών όρων και στην απουσία ουσιαστικών απαιτήσεων ποιότητας. Η νέα εφαρμογή pyxida-ota.gr επεξεργάστηκε πλήθος συμβάσεων, αποκαλύπτοντας την οδοσήμανση ως μια αγορά που λειτουργεί με άτυπους τιμοκαταλόγους.
Η έρευνα αναδεικνύει ότι το κόστος κινείται σε προβλέψιμο πλαίσιο, με τις απευθείας αναθέσεις να κυριαρχούν. Ενώ σε έναν δήμο η προμήθεια για βασικές πινακίδες περιορίζεται στις 12.000 ευρώ, σε άλλες περιπτώσεις με την προσθήκη υλικών διαγράμμισης και οριοδεικτών, το ποσό ξεπερνά τις 30.000 ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό πως οι μελέτες φαίνεται να καθορίζονται από τις προμηθεύτριες εταιρείες, καθώς σπανίως ενσωματώνονται στρατηγικά σχέδια όπως τα ΣΒΑΚ ή τα Σχέδια προσβασιμότητας.
Οι διαφορές στις τιμές ανά μονάδα είναι εντυπωσιακές. Πινακίδες που κοστολογούνται στα 13 ευρώ σε έναν δήμο, μπορεί να φτάσουν τα 20 ευρώ σε έναν άλλον, ενώ προϊόντα με καλύτερη αντανακλαστικότητα αγγίζουν ακόμη και τα 40 ευρώ. Παράλληλα, αν και οι συμβάσεις περιλαμβάνουν περίπλοκους τεχνικούς όρους –όπως μεμβράνες τύπου Ι και ΙΙ ή επιστρώσεις αντιγκράφιτι– απουσιάζουν παντελώς οι μετρήσιμες απαιτήσεις. Δεν υπάρχει καμία δέσμευση για τη διάρκεια ζωής των υλικών ή τη διατήρηση της ορατότητάς τους στον χρόνο.
Ο ποιοτικός έλεγχος περιορίζεται στην παραλαβή των υλικών, χωρίς να προβλέπονται δείκτες απόδοσης. Η οδοσήμανση αντιμετωπίζεται ως απλή προμήθεια αγαθών και όχι ως υπηρεσία ασφάλειας, με τη χωροθέτηση να γίνεται αποσπασματικά «βάσει αναγκών» και όχι βάσει κυκλοφοριακών μελετών. Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: οι δήμοι αγοράζουν τυποποιημένα υλικά, ενώ η ουσιαστική οδική ασφάλεια παραμένει ζητούμενο, με τους πολίτες να αναρωτιούνται αν οι παρεμβάσεις αυτές προσφέρουν πραγματική προστασία στους δρόμους. Για αναλυτικά στοιχεία και όλες τις καταγεγραμμένες συμβάσεις, μπορείτε να δείτε την ανίχνευση της pyxida-ota.