Σκιά στην σχέση Τραμπ – Μελόνι: Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ στο επίκεντρο

Μια βαθιά ρήξη στη σχέση της με την πιο ένθερμη υποστηρίκτριά της στην Ευρώπη, την Ιταλίδα Πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, βιώνει τις τελευταίες ώρες ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Η δημόσια αντιπαράθεση του με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’, τον πρώτο Πάπα καταγωγής από την αμερικανική ήπειρο, μοιάζει να παίρνει νέες διαστάσεις.

Η Τζόρτζια Μελόνι, αντιμέτωπη με την ανάγκη να ισορροπήσει ανάμεσα στη φιλία της με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ και το καθολικό της ακροατήριο, επέλεξε να δώσει προτεραιότητα στο πολιτικό της κεφάλαιο. Παίρνοντας ανοιχτά θέση υπέρ του Ποντίφικα, χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ απαράδεκτες, τονίζοντας ότι ο Πάπας Λέων ΙΔ’ «είναι αρχηγός της Καθολικής Εκκλησίας και είναι δίκαιο και αυτονόητο να επιζητά την ειρήνη και να καταδικάζει κάθε μορφή πολέμου». Με αυτή την κίνηση, η Ιταλίδα Πρωθυπουργός ικανοποίησε τους συντηρητικούς καθολικούς ψηφοφόρους, αλλά προκάλεσε την αντίδραση του Λευκού Οίκου.

Η απάντηση του Ντόναλντ Τραμπ δεν άργησε να έρθει. «Η Μελόνι αρέσει στον κόσμο; Δεν μπορώ να το πιστέψω. Είμαι σοκαρισμένος, νόμιζα ότι είχε θάρρος, αλλά έκανα λάθος», δήλωσε στην εφημερίδα Corriere della Sera, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του. Συνέχισε λέγοντας: «Είναι η Μελόνι η οποία είναι απαράδεκτη, διότι δεν την ενδιαφέρει αν το Ιράν έχει πυρηνικά όπλα και το ότι θα τίναζε στον αέρα την Ιταλία μέσα σε δυο λεπτά, αν είχε την δυνατότητα». Τα λόγια του Αμερικανού Προέδρου άφησαν να εννοηθεί πως η σχέση του με την Πρωθυπουργό της Ιταλίας έχει πλέον ραγίσει, ιδίως καθώς ο ίδιος παραμένει αμετακίνητος από τη θέση του, δηλώνοντας ότι «θα του πει κάποιος ότι το Ιράν έχει σκοτώσει 42.000 αθώους, τελείως άοπλους διαδηλωτές τους τελευταίους δύο μήνες και ότι είναι τελείως απαράδεκτο το Ιράν να έχει πυρηνική βόμβα», καταλήγοντας με το «η Αμερική επέστρεψε».

Το παρασκήνιο πίσω από αυτή την εξέλιξη είναι πως η στενή σχέση του Τραμπ με την Ιταλίδα Πρωθυπουργό έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η Τζόρτζια Μελόνι, έχοντας πλήρη συνείδηση, έλαβε σαφείς αποστάσεις από την κόντρα του «Πλανητάρχη» με τον Πάπα, ασκώντας για πρώτη φορά τόσο καθαρά δημόσια κριτική στον Αμερικανό Πρόεδρο, από την επανεκλογή της στο αξίωμα.

Παρόλο που η Τζόρτζια Μελόνι υπήρξε η «άνθρωπος του Τραμπ στην Ευρώπη» και διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών κέντρων λήψης αποφάσεων, η σύνδεση των καθολικών ψηφοφόρων της Ιταλίας με τον Ποντίφικα κατέστησε απαγορευτική οποιαδήποτε σιωπηρή ανοχή στις δηλώσεις Τραμπ. Η προσήλωση πολλών Ιταλών στην καθολική παράδοση, ειδικά μεταξύ των σταθερών ψηφοφόρων της Μελόνι, την οδήγησε στο να διαφοροποιηθεί άμεσα από τις θέσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Επιπλέον, η πίεση στο εσωτερικό της κυβέρνησης για αποδοκιμασία της τοποθέτησης του Αμερικανού Προέδρου για τον Ποντίφικα, κατέστη αφόρητη.

Η προβληματισμός της Τζόρτζια Μελόνι αποκτά νέο περιεχόμενο ενόψει των ιταλικών εκλογών του 2027. Η Πρωθυπουργός δείχνει να εκκινεί μια κούρσα αποστασιοποίησης από τις θέσεις του Αμερικανού Προέδρου, κάτι που σηματοδοτεί η αντίδρασή της απέναντι στις δηλώσεις του για τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη και αν η Μελόνι δεν ήθελε να «αποκηρύξει» τον Τραμπ, θα δυσκολευόταν να βρει κυβερνητικούς εταίρους, καθώς η αντιπολίτευση και η κοινή γνώμη στην Ιταλία αντέδρασαν έντονα.

Η αναζήτηση σημείων διαφοροποίησης της Μελόνι από τον Τραμπ είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή και στο παρελθόν. Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός είχε εκφράσει δημόσια τη διαφωνία της με αποφάσεις του Λευκού Οίκου, φοβούμενη την αρνητική επίδραση στη δημόσια γνώμη από τη συμπεριφορά του «Πλανητάρχη» παγκοσμίως, ιδιαίτερα ενόψει των εξελίξεων στον πόλεμο στο Ιράν. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ο ρόλος των ΗΠΑ, η δασμολογική πολιτική Τραμπ και η στάση του απέναντι στη Γροιλανδία, ήταν ήδη σημεία δυνητικής διαφωνίας. Ωστόσο, η ήττα που υπέστη η Τζόρτζια Μελόνι τον περασμένο μήνα στο δημοψήφισμα για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, αποδείχθηκε καθοριστική για να ανακρούσει πρύμνα απέναντι στον Αμερικανό Πρόεδρο. Η κυβέρνησή της αποδοκιμάστηκε σε μεγάλα αστικά κέντρα και από τις νεαρές ηλικίες, μειώνοντας τις προσδοκίες των δυνητικών της ψηφοφόρων.

Παρότι η Τζόρτζια Μελόνι ήταν η μόνη Ευρωπαία ηγέτιδα που προσκλήθηκε επίσημα στην ορκωμοσία του Αμερικανού Προέδρου τον Ιανουάριο του 2025, η «γεφυροποιός των δύο ηπείρων» χάνει έδαφος στην εσωτερική πολιτική σκηνή της Ιταλίας. Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία περιπλέκει περαιτέρω το τοπίο για τους λαϊκιστές ηγέτες της ΕΕ. Η παρουσία του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντ. Βανς, λίγο πριν τις εκλογές στην Ουγγαρία, δεν έπεισε τους ψηφοφόρους για την επανεκλογή του Όρμπαν, ο οποίος έχασε την εξουσία μετά από 16 χρόνια, στέλνοντας ένα καμπανάκι κινδύνου και στη Ρώμη.

Την ίδια στιγμή, οι Ιταλοί δυσφορούν με το ενδεχόμενο εμπλοκής τους, λόγω ΗΠΑ, σε πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν. Ως αποτέλεσμα, η ιταλική κυβέρνηση αρνήθηκε την άδεια σε αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη να προσγειωθούν στη βάση Σιγκονέλλα της Σικελίας. Αυτή η εξέλιξη έρχεται στον απόηχο της «πύρινης» ομιλίας του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ στην περυσινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η οποία δεν έχει ξεπεραστεί από τους Ιταλούς ψηφοφόρους. Παρόλο που ο Μάρκο Ρούμπιο, Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, επιχείρησε φέτος να «λειάνει» τις γωνίες, η αποδοκιμασία της ρητορικής Τραμπ στην Ευρώπη, ακόμη και εντός των λαϊκιστικών κύκλων, συνεχίζει να φουντώνει. Η Τζόρτζια Μελόνι πλέον μετρά έναν σύμμαχο λιγότερο στις Βρυξέλλες, μετά την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν.