Κουρέματα δανείων: Ένας στους δύο οφειλέτες βλέπει το χρέος του να μειώνεται

Οι εταιρείες διαχείρισης χρέους (servicers) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια επίλυσης του σύνθετου προβλήματος του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ένας στους δύο δανειολήπτες βλέπει το χρέος του να μειώνεται, μέσω διαφόρων μηχανισμών. Η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους έχει γίνει δυσκολότερη με την πάροδο του χρόνου, απαιτώντας πλέον εξειδικευμένες και ρεαλιστικές λύσεις.

Η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τη σημασία του ζητήματος, κινείται με ταχύτητα για την επίλυση του «αγκαθιού» του ιδιωτικού χρέους, το οποίο ανέρχεται σε ένα ολόκληρο ΑΕΠ. Το 1/3 των συνολικών δανείων χαρακτηρίζεται ως «κόκκινο» και βρίσκεται υπό τη διαχείριση των servicers και άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων, όπως επισημαίνει το δελτίο του ΙΟΒΕ. Σημειώνεται πως μόνο ένας στους επτά πλειστηριασμούς που διενεργούνται ολοκληρώνεται επιτυχώς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συντονισμένες προσπάθειες προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή, να επιτύχουν οι εταιρείες διαχείρισης χρέους τους στόχους τους και να προστατευθούν οι εγγυήσεις του Δημοσίου για τα τιτλοποιημένα δάνεια του «Ηρακλή».

Το 2024 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο για τους πλειστηριασμούς ακινήτων, με σημαντική αύξηση στον αριθμό τους. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην επιτάχυνση των διαδικασιών και στις πιέσεις που αντιμετώπισαν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, το 2025 παρουσιάζει διαφορετική εικόνα: παρά τον υψηλό αριθμό προγραμματισμένων πλειστηριασμών, η πραγματική ολοκλήρωσή τους περιορίστηκε, με περίπου 1 στα 7 ακίνητα να καταλήγει σε επιτυχή πώληση, δηλαδή ποσοστό κοντά στο 14%.

Το συνολικό ιδιωτικό χρέος από δάνεια, το τρίτο τρίμηνο του 2025, ανερχόταν σε 245 δισ. ευρώ. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, που φθάνουν τα 73,9 δισ. ευρώ, αποτελούν το 30% του συνόλου των δανείων που κατέχουν τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης. Η πλειονότητα αυτών (68 δισ. ευρώ) διαχειρίζεται από τους servicers.

Τα «μεγάλα κουρέματα» και οι διμερείς ρυθμίσεις αποτελούν τα βασικά εργαλεία των εταιρειών διαχείρισης χρέους για την ανάκτηση οφειλών. Όλο και περισσότεροι δανειολήπτες στρέφονται στον εξωδικαστικό συμβιβασμό, ενώ οι servicers αυξάνουν τις διμερείς ρυθμίσεις, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος της ανάκτησης μέσω πλειστηριασμού. Ιδιαίτερα στα μη εξασφαλισμένα δάνεια, προσφέρονται προεγκεκριμένα πακέτα λύσεων με σημαντικά κουρέματα.

Στις περιπτώσεις αποπληρωμής του συνόλου του δανείου, το κούρεμα στα καταναλωτικά δάνεια μπορεί να φθάσει έως και 74%, ενώ σε περίπτωση ρύθμισης, έως 35% (μέσος όρος 52%). Στα στεγαστικά δάνεια, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 45% και 42% (μέσος όρος 43%), και στα μικρά επιχειρηματικά δάνεια 62% και 42% (μέσος όρος 56%). Οι διμερείς ρυθμίσεις των εταιρειών διαχείρισης ανέρχονται ετησίως σε 6-6,5 δισ. ευρώ.

Η σύνθεση των ακινήτων που οδηγούνται σε πλειστηριασμό αφορά κατά κύριο λόγο κατοικίες χαμηλότερης αξίας (περίπου 90% κάτω των 200.000 ευρώ), ενώ σημαντικό ποσοστό αφορά και άλλες κατηγορίες όπως οικόπεδα, εμπορικά ακίνητα και βοηθητικούς χώρους.

Το «δίχτυ προστασίας» της κυβέρνησης ενισχύει τις πρωτοβουλίες των servicers. Οι πρόσφατες ρυθμίσεις επιτρέπουν την προστασία της πρώτης κατοικίας, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η μετατροπή δανείων από ελβετικό φράγκο σε ευρώ. Το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Κρατικής Στήριξης λειτουργεί ως εργαλείο στήριξης ευάλωτων οφειλετών, ενώ προχωράει ο φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Έχουν πραγματοποιηθεί βελτιώσεις στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών, και ο Κώδικας Δεοντολογίας Τραπεζών και Εταιρειών Διαχείρισης Χρέους παίζει σημαντικό ρόλο. Επίσης, ετοιμάζεται νομοσχέδιο για πλαφόν στο ύψος του χρέους από πιστωτικές κάρτες.

Παρά τον περιορισμό των «κόκκινων δανείων», παραμένει ένα διευρυμένο πρόβλημα. Οι εγγυήσεις του «Ηρακλή», ύψους περίπου 16 δισ. ευρώ, παραμένουν κρίσιμες για την αποφυγή κινδύνων για την εθνική οικονομία.