Η μάχη της Ουγγαρίας: Κάλπη και «ραμμένο» εκλογικό σύστημα
Πώς ο Βίκτορ Όρμπαν άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού, καθιστώντας την εκλογική αναμέτρηση άνιση από την αρχή.
Στην Ουγγαρία, η σημερινή εκλογική αναμέτρηση δεν κρίνεται μόνο στην κάλπη, αλλά και μέσα σε ένα εκλογικό σύστημα που το κυβερνών κόμμα Fidesz έχει διαμορφώσει προσεκτικά εδώ και χρόνια. Ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το Fidesz να οδεύει προς ήττα, με την αντιπολίτευση, υπό την ηγεσία του TISZA, να εμφανίζεται να προηγείται και να διεκδικεί με σοβαρές αξιώσεις την πρώτη θέση στο νέο ουγγρικό Κοινοβούλιο, η πραγματικότητα στην Ουγγαρία του 2026 είναι πιο σύνθετη.
Το κεντρικό πρόβλημα για την αντιπολίτευση δεν έγκειται μόνο στο αν θα επικρατήσει σε ψήφους, αλλά στο αν αυτό θα είναι επαρκές. Το σύστημα που έχει οικοδομήσει ο Βίκτορ Όρμπαν κατά τη διάρκεια των 16 ετών της αδιάλειπτης διακυβέρνησής του, δεν καταργεί τυπικά την ψηφοφορία, ούτε ακυρώνει την εκλογική διαδικασία. Αντιθέτως, πραγματοποιεί κάτι πιο λεπτό και αποτελεσματικό: μετατρέπει μια φαινομενικά ελεύθερη εκλογή σε μια άνιση αναμέτρηση από την αρχή. Η φράση που ακούγεται όλο και συχνότερα στη Βουδαπέστη, «οι εκλογές είναι ελεύθερες, αλλά όχι πλήρως δίκαιες», συνοψίζει εύστοχα αυτό το ουγγρικό παράδοξο.
Ο Αυστριακός ακαδημαϊκός Ραλφ Σέλχαμερ παρομοίασε εύστοχα το ουγγρικό εκλογικό σύστημα με τον Κύβο του Ρούμπικ, χαρακτηρίζοντάς το πολύπλοκο, πολυεπίπεδο και σχεδιασμένο έτσι ώστε η τελική εικόνα να μην είναι ποτέ τόσο απλή όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Η βαθύτερη δύναμη του Όρμπαν δεν εντοπίζεται μόνο στον κομματικό μηχανισμό ή στην πολιτική του επιβίωση, αλλά στο γεγονός ότι επί χρόνια έχει ξαναγράψει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2010, το Fidesz έχει προχωρήσει σε διαδοχικές αλλαγές του εκλογικού πλαισίου. Η πιο καθοριστική ήταν η μείωση των κοινοβουλευτικών εδρών από 386 σε 199, η οποία επέτρεψε την πλήρη αναχάραξη των εκλογικών περιφερειών. Αυτή η χαρτογράφηση, μάλιστα, τροποποιήθηκε ξανά το 2024. Σύμφωνα με τους επικριτές του Όρμπαν, η λογική πίσω από αυτές τις αλλαγές ήταν η συγκέντρωση των περιοχών που τείνουν να υποστηρίζουν την αντιπολίτευση σε μεγαλύτερες περιφέρειες, ενώ οι περιοχές με ισχυρά ερείσματα του Fidesz κατανεμήθηκαν σε μικρότερες.
Το αποτέλεσμα είναι πολιτικά απλό: η ψήφος δεν έχει την ίδια βαρύτητα παντού. Σε αγροτικές και επαρχιακές περιοχές, όπου το Fidesz διατηρεί παραδοσιακά υψηλή επιρροή, μπορεί να απαιτούνται λιγότερες ψήφοι για την εκλογή ενός βουλευτή, σε σύγκριση με τα αστικά κέντρα που τείνουν να στηρίζουν την αντιπολίτευση. Για παράδειγμα, η περιφέρεια Budapest 16, με περισσότερους από 83.000 ψηφοφόρους, εξέλεξε βουλευτή της αριστεράς, ενώ η Tolna 02, που εκπροσωπείται από το Fidesz, έχει περίπου 56.000 ψηφοφόρους. Αυτό αποδεικνύει ότι η αριθμητική της αντιπροσώπευσης δεν είναι ουδέτερη, αλλά πολιτικά φορτισμένη.