Αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης

Οι διπλωματικές προσπάθειες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, παρά τη μαραθώνια διαπραγμάτευση 21 ωρών στο Ισλαμαμπάντ, απέτυχαν να οδηγήσουν σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, ανακοίνωσε την αναχώρησή του για την Ουάσιγκτον, αφού υπέβαλε την «τελική και καλύτερη πρόταση» που μπορούσαν να προσφέρουν οι ΗΠΑ, χωρίς όμως να επιτευχθεί κοινό έδαφος.

«Θα επιστρέψουμε στις ΗΠΑ χωρίς να έχουμε κλείσει συμφωνία», δήλωσε ο κ. Βανς σε σύντομη συνέντευξη Τύπου, επισημαίνοντας ότι η αποτυχία αυτή είναι «κακό νέο για το Ιράν περισσότερο απ’ ό,τι για τις ΗΠΑ». Ειδικότερα, επέκρινε την έλλειψη «ρητής δέσμευσης» από πλευράς της Τεχεράνης για την εγκατάλειψη του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξαπέλυσε στις 28 Φεβρουαρίου τον πόλεμο που έχει προκαλέσει χιλιάδες θύματα και έχει πλήξει την παγκόσμια οικονομία.

«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, την τελική μας προσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», πρόσθεσε ο κ. Βανς, τονίζοντας πως «κάναμε πολύ σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας».

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων, αποδίδοντας την αποτυχία τους σε «παράλογες απαιτήσεις» των ΗΠΑ, όπως μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση IRIB. Οι συνομιλίες, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, ήταν πρωτοφανούς επιπέδου από την ισλαμική επανάσταση του 1979. Μετά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός για δύο εβδομάδες την Τετάρτη, ο στόχος ήταν η εξεύρεση συμφωνίας για διαρκή ανακωχή.

Την αμερικανική αποστολή συνόδευαν ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός και συνεργάτης του προέδρου Τραμπ. Το Ιράν εκπροσωπήθηκε από τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ η αποστολή αριθμούσε περίπου 70 μέλη.

Πριν την ανακοίνωση της αποτυχίας, ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, είχε δηλώσει ότι οι συνομιλίες αφορούσαν «διάφορες συνιστώσες των βασικών ζητημάτων υπό διαπραγμάτευση, συμπεριλαμβανομένων του στενού του Χορμούζ, του πυρηνικού προγράμματος, της άρσης των κυρώσεων και του οριστικού τέλους του πολέμου εναντίον του Ιράν και στην περιοχή».

Ο αντιπρόεδρος Βανς άφησε να εννοηθεί πως η Ουάσιγκτον θα δώσει χρόνο στο Ιράν για να εξετάσει την «προσφορά» των ΗΠΑ, επιμένοντας στην ανάγκη για «επίσημη δέσμευση» ότι δεν θα επιδιώξουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Δεν αναφέρθηκε, ωστόσο, στο ζήτημα του στενού του Ορμούζ, μιας στρατηγικής θαλάσσιας αρτηρίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, η οποία είναι de facto κλειστή από την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, με σοβαρές αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την είσοδο δύο αντιτορπιλικών του στο στενό του Χορμούζ για προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε πως «τους νικήσαμε στρατιωτικά» ανεξαρτήτως της έκβασης των διαπραγματεύσεων.

Στο μεταξύ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που διήρκησε έξι εβδομάδες, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο. Μετά την ισχύ της κατάπαυσης του πυρός, το Ισραήλ υποστήριξε ότι ο Λίβανος, όπου συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ, δεν περιλαμβανόταν στη συμφωνία. Οι αρχές του Λιβάνου ανακοίνωσαν 2.020 νεκρούς και 6.436 τραυματίες, ενώ Ισραηλινοί βομβαρδισμοί στον νότιο Λίβανο σκότωσαν 18 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε, από την πλευρά του, ότι έπληξε πάνω από 200 στόχους της Χεζμπολάχ. Η προεδρία του Λιβάνου ανακοίνωσε συνομιλίες την Τρίτη στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με το Ισραήλ, τις οποίες η Χεζμπολά απέρριψε. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Νετανιάχου, δήλωσε ότι σκοπός του είναι η εξασφάλιση μακρόχρονης ειρήνης.