Ιεροσόλυμα: Η ιερή πόλη στο χείλος του πολέμου, με τον φόβο της έκρηξης

Η ατμόσφαιρα στα Ιεροσόλυμα, την ιερή πόλη που αποτελεί σταυροδρόμι τριών μονοθεϊστικών θρησκειών και έξι χριστιανικών δογμάτων, είναι και πάλι τεταμένη. Ο πόλεμος που έχουν εξαπολύσει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν μαίνεται εδώ και πέντε εβδομάδες, φέρνοντας μαζί του ανασφάλεια και ανησυχία. Από την έναρξη των εχθροπραξιών, έχουν ενεργοποιηθεί πάνω από 70 προειδοποιήσεις για πιθανές ιρανικές επιδρομές στην Παλιά Πόλη των Ιεροσολύμων. Συγκεκριμένα, στις 20 Μαρτίου, ένα θραύσμα ιρανικού πυραύλου προκάλεσε τον τραυματισμό ενός ατόμου. Λίγες ημέρες νωρίτερα, άλλα θραύσματα πυραύλου προκάλεσαν μικρές υλικές ζημιές κοντά στον Πανάγιο Τάφο, αλλά και στο τέμενος Αλ Ακσα, τα οποία είχαν κλείσει από τις ισραηλινές αρχές από την έναρξη του πολέμου.

Η ανασφάλεια είναι διάχυτη, ιδιαίτερα στην περιοχή της Παλιάς Πόλης. Σε μια έκταση μικρότερη του ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου, συνωστίζονται Εβραίοι, Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί, μαζί με τα εμβληματικά σύμβολα των θρησκειών τους, τις θρησκευτικές τους συνήθειες και τα ήθη τους. Πολιτισμοί και συμπεριφορές που έχουν καταφέρει να συμβιώνουν επί αιώνες, σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη ισορροπία, η οποία μπορεί να ανατραπεί με μια απλή σπίθα, πόσο μάλλον με έναν φονικό πόλεμο.

Η συνέχεια των ιρανικών πληγμάτων φαινόταν αναμενόμενη. Στις 29 Μαρτίου, την Κυριακή των Βαΐων για τους Καθολικούς, οι ισραηλινές αρχές απαγόρευσαν στον Καθολικό Πατριάρχη Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα την είσοδο στον Πανάγιο Τάφο, επικαλούμενες την απαγόρευση συγκεντρώσεων σε χώρους λατρείας λόγω του πολέμου. Μετά από διεθνείς αντιδράσεις, με προεξάρχοντα τον Μακρόν, υπήρξε αναδίπλωση και συγγνώμη από τον ίδιο τον Νετανιάχου, συνοδευόμενη από τη διαβεβαίωση ότι θα επιτραπεί στον Καρδινάλιο η πρόσβαση στον ναό. Ο Πιτσαμπάλα απέδωσε το περιστατικό σε «παρεξήγηση», ωστόσο οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας τελέστηκαν με έναν επίσκοπο ανά εκκλησία και αυστηρά περιορισμένο αριθμό πιστών.

Η κατάσταση είναι παρόμοια και για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αποφάσισε τον απόλυτο περιορισμό των υπαίθριων εορτασμών της Μεγάλης Εβδομάδας. Η απόφαση αυτή υπαγορεύτηκε από την ανάγκη διαφύλαξης τόσο της ιερότητας των ημερών όσο και της ανθρώπινης ζωής. Το Πατριαρχείο τόνισε ότι το ιστορικό καθεστώς των προσκυνημάτων παραμένει αδιαπραγμάτευτο.

Πρακτικά, η κορυφαία για την Ορθοδοξία τελετή του Αγίου Φωτός, όπου εκατομμύρια πιστοί από όλο τον κόσμο αναμένουν με κατάνυξη την έξοδο του Πατριάρχη Ιεροσολύμων από το Ιερό Κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου μετά από προσευχή 15 λεπτών, θα πραγματοποιηθεί και φέτος χωρίς την παρουσία κόσμου. Μόνο 15 Ορθόδοξοι κληρικοί, 10 Αρμένιοι και 5 Κόπτες θα παραστούν. Οι υπόλοιποι Αγιοταφίτες θα τελέσουν τις ακολουθίες στο παρεκκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης εντός του Πατριαρχείου. Ακόμη και οι παραδοσιακές τελετές, όπως ο Νιπτήρας και η περιφορά του Επιταφίου, θα πραγματοποιηθούν στην Αγία Αυλή υπό αυστηρή αστυνομική επιτήρηση και με περιορισμένο αριθμό ατόμων.

Παράλληλα, στο διπλωματικό επίπεδο, η Αθήνα, σε συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές, θα διασφαλίσει την παρουσία ελληνικής αντιπροσωπείας στην τελετή, σύμφωνα με την εθιμοτυπική τάξη που ισχύει στον Ναό της Αναστάσεως. Η παρουσία αυτή θα είναι συμβολική και αυστηρά περιορισμένη, με το πιθανότερο είναι να μεταβούν στην πόλη μόνο ο υφυπουργός Εξωτερικών και ο Εξαρχος του Παναγίου Τάφου. Η παράδοση του Αγίου Φωτός θα γίνει στην Πύλη του Δαβίδ από εκπρόσωπο του Πατριαρχείου, συνοδεία της ισραηλινής αστυνομίας.

Η Ιερουσαλήμ, γνωστή ως Αλ Κουντς για τους Μουσουλμάνους και Ιεροσόλυμα για τους Χριστιανούς, η πρωτεύουσα τριών θρησκειών, δεν είναι απλώς μια όμορφη πόλη. Είναι απροσδόκητα γοητευτική, προκαλώντας συναίσθημα, δέος και συγκινώντας τον επισκέπτη, πιστό οποιασδήποτε θρησκείας ή δόγματος. Κανείς δεν μπορεί να μείνει αδιάφορος μπροστά στην πνευματικότητα και την ιστορία της.