Νέες δυνατότητες πρόσληψης προσωπικού για τους Δήμους – Τι αλλάζει με την εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών
Επεκτείνεται η δυνατότητα κάλυψης αναγκών με συμβάσεις ΙΔΟΧ, με στόχο την ευελιξία και την ταχύτερη εξυπηρέτηση, χωρίς όμως να παρακάμπτονται οι θεσμικοί περιορισμοί.
Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι Δήμοι και οι λοιποί φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να προσλαμβάνουν και να αντικαθιστούν προσωπικό, φέρνει νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών. Η εγκύκλιος, η οποία αφορά την εφαρμογή του άρθρου 118 του ν. 5225/2025, αποσαφηνίζει κρίσιμα ζητήματα που είχαν δημιουργήσει ασάφειες στην πράξη, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου (ΙΔΟΧ) και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού σε περιπτώσεις απουσιών ή αποχωρήσεων.
Το άρθρο 118 της νομοθεσίας διαρθρώνεται σε δύο βασικά σκέλη. Το πρώτο αφορά την αναπλήρωση τακτικού προσωπικού στους Δήμους. Με τη νέα ρύθμιση, επεκτείνεται σημαντικά η δυνατότητα των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) να προσλαμβάνουν προσωπικό ΙΔΟΧ για την κάλυψη αναγκών που προκύπτουν από απουσίες τακτικών υπαλλήλων. Πλέον, επιτρέπεται αναπλήρωση όχι μόνο σε περιπτώσεις άδειας μητρότητας, θέσης σε αργία ή διαθεσιμότητα, αλλά και σε περιπτώσεις άδειας άνευ αποδοχών για ανατροφή τέκνου ή άδειας για σοβαρούς ιδιωτικούς λόγους.
Μια κρίσιμη διαφοροποίηση είναι ότι, ενώ για τις πρώτες περιπτώσεις (π.χ. μητρότητα) απαιτείται ο υπάλληλος να είναι μοναδικός στον κλάδο, για τις νέες κατηγορίες αδειών η αναπλήρωση γίνεται ανεξαρτήτως μοναδικότητας. Πρόκειται για ουσιαστική διεύρυνση της ευελιξίας των Δήμων στη διαχείριση προσωπικού.
Επιπλέον, ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της εγκυκλίου είναι ότι οι προσλήψεις αυτές γίνονται χωρίς έγκριση από κεντρικά όργανα και δεν απαιτούν διαδικασία μέσω ΑΣΕΠ. Οι αποφάσεις λαμβάνονται απευθείας από το αρμόδιο όργανο (δήμαρχο ή πρόεδρο), γεγονός που σημαίνει σημαντική επιτάχυνση διαδικασιών, αλλά ταυτόχρονα αυξημένη ευθύνη των διοικήσεων.
Ωστόσο, η εγκύκλιος θέτει σαφή όρια: Ο προσλαμβανόμενος πρέπει να είναι ίδιου κλάδου και ειδικότητας (όχι απαραίτητα ίδιας εκπαιδευτικής βαθμίδας), η σύμβαση διαρκεί μόνο όσο διαρκεί η απουσία, δεν επιτρέπεται κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών και απαγορεύεται η ανάθεση άσχετων καθηκόντων. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για ένα καθαρά προσωρινό εργαλείο κάλυψης λειτουργικών κενών.
Το δεύτερο σκέλος της ρύθμισης αφορά τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, όπως τα ευρωπαϊκά προγράμματα (ΕΣΠΑ), και αντιμετωπίζει πρακτικά προβλήματα που παρατηρούνταν στην υλοποίησή τους. Δίνεται η δυνατότητα αντικατάστασης εργαζομένων που έληξε η σύμβασή τους ή δεν επιθυμούν ανανέωση, υπό την προϋπόθεση ότι υπήρχε δυνατότητα παράτασης στη σύμβαση. Επίσης, επιτρέπεται η αναπλήρωση προσωπικού ΙΔΟΧ που απουσιάζει λόγω μητρότητας, ειδικής άδειας προστασίας μητρότητας ή άδειας φροντίδας τέκνου, από πίνακες κατάταξης, με τήρηση σειράς προτεραιότητας, για όσο διάστημα διαρκεί η απουσία.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι οι αποδοχές και εισφορές των αντικαταστατών είναι επιλέξιμες δαπάνες στα προγράμματα, ενώ οποιαδήποτε παράταση πέραν των ορίων ή μετατροπή σε αορίστου χρόνου είναι άκυρη.
Συμπερασματικά, η εγκύκλιος για το άρθρο 118 του ν. 5225/2025 αποτελεί μια προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ της ευελιξίας στη λειτουργία των υπηρεσιών και της τήρησης θεσμικών περιορισμών στις προσλήψεις. Οι Δήμοι αποκτούν ταχύτερα εργαλεία κάλυψης κενών και μεγαλύτερη διοικητική αυτονομία, ωστόσο παραμένουν αυστηροί περιορισμοί για την αποφυγή καταχρήσεων και αποκλείεται η χρήση των ρυθμίσεων για μόνιμες ανάγκες. Σε ένα περιβάλλον όπου η υποστελέχωση αποτελεί χρόνιο πρόβλημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η συγκεκριμένη ρύθμιση έρχεται να δώσει «ανάσα» λειτουργικότητας, χωρίς όμως να λύνει το δομικό ζήτημα των μόνιμων προσλήψεων.