Ελληνικό Ελαιόλαδο LIÁ: Η επιτυχία που οδηγεί τη συμφωνία ΕΕ-Αυστραλίας
Πώς ένα αγρόκτημα στα Φιλιατρά αναδεικνύει τη σημασία της εμπορικής συνεργασίας, ενώ ζητήματα προστασίας ονομασιών δημιουργούν αντιδράσεις.
Στα Φιλιατρά, μια γραφική πόλη της Μεσσηνίας, ένα οικογενειακό αγρόκτημα με 19 ελαιόδεντρα παράγει το LIÁ, ένα από τα καλύτερα ελαιόλαδα του κόσμου. Το LIÁ, έχοντας αποσπάσει κορυφαίες διακρίσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς, αποτελεί ένα φυσικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αναγνωρισμένο παγκοσμίως, με παρουσία σε δεκάδες χώρες.
Το ελληνικό αυτό προϊόν επιλέγεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως παράδειγμα για να τονίσει τη σημασία της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας. “Περίπου το 90% της παραγωγής μας κατευθύνεται σε εξαγωγές, με κύριες αγορές την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και επιλεγμένες αγορές της Ασίας,” εξηγεί η Χριστίνα Στριμπάκου, ιδρύτρια της LIÁ™ Cultivators. “Η στρατηγική μας επικεντρώνεται σε συνεργασίες με εξειδικευμένα δίκτυα διανομής και σημεία πώλησης που δίνουν έμφαση στην ποιότητα και την προέλευση. Από τον Νοέμβριο του 2025 έχουμε αναπτύξει συνεργασία με την Αυστραλία, έπειτα από αυξανόμενη ζήτηση.”
Ωστόσο, η βασική πρόκληση παραμένει το υψηλό κόστος logistics και ο χρόνος μεταφοράς, παράγοντες που επηρεάζουν τη διαχείριση αποθεμάτων και την ανταγωνιστικότητα. Μια ενδεχόμενη συμφωνία ΕΕ-Αυστραλίας θα μπορούσε να μειώσει δασμούς και μεταφορικά κόστη, ενισχύοντας την εμπορική βιωσιμότητα και διευρύνοντας την πρόσβαση των ελληνικών προϊόντων σε μια αγορά με αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη μεσογειακή διατροφή.
Οι ελληνικές εξαγωγές προς την Αυστραλία παρουσίασαν σημαντική αύξηση, φτάνοντας τα 315 εκατομμύρια ευρώ μεταξύ 2020 και 2024, σύμφωνα με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο του ΣΕΒΕ, Παναγιώτη Χασάπη. Οι τομείς τροφίμων και χημικών αποτελούν σχεδόν το 70% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προς την αυστραλιανή αγορά, με κύριες εξαγωγές τροφίμων τα λαχανικά, τα δημητριακά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Η συμφωνία ΕΕ-Αυστραλίας, η οποία προβλέπει άρση άνω του 99% των δασμών σε προϊόντα της ΕΕ, αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτή τη δυναμική.
Η Αυστραλία χαρακτηρίζεται ως μια ώριμη αγορά με ανεπτυγμένη εγχώρια παραγωγή και καταναλωτές με υψηλό επίπεδο γνώσης. Η ισχυρή ελληνική κοινότητα εκεί δημιουργεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για προϊόντα με σαφή γεωγραφική ταυτότητα, όπως τα ΠΟΠ ελαιόλαδα από τη Μεσσηνία.
Παρά τις προόδους, ορισμένα προϊόντα βρέθηκαν στο επίκεντρο διαφωνιών. Η προστασία προέλευσης για προϊόντα όπως η ελληνική φέτα, το ελληνικό ούζο και τσίπουρο, καθώς και άλλα ευρωπαϊκά προϊόντα, δημιούργησαν «αγκάθια» στις διαπραγματεύσεις. Τελικά, η Αυστραλία συμφώνησε να προστατεύσει 396 γεωγραφικές ενδείξεις που ζήτησε η ΕΕ, αν και ορισμένοι όροι που είναι εμπορικά πολύτιμοι για τους Αυστραλούς παραγωγούς θα προστατεύονται με ευελιξία.
Τα ευρωπαϊκά προϊόντα χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες: σε αυτά για τα οποία οι Αυστραλοί παραγωγοί καλούνται να καταργήσουν σταδιακά τη χρήση των επίμαχων όρων (όπως το ελληνικό ούζο και τσίπουρο), και σε εκείνα για τα οποία η χρήση τους επιτρέπεται μόνο εφόσον οι Αυστραλοί παραγωγοί μπορούν να αποδείξουν ότι τους χρησιμοποιούσαν ήδη «καλή τη πίστει» για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Στην τελευταία κατηγορία ανήκει η ελληνική φέτα, οι πωλήσεις της οποίας από αυστραλιανές εταιρείες που ήδη τη διαθέτουν, μπορούν να συνεχιστούν, αλλά ο όρος δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται από νέες εταιρείες.
Η «ευελιξία» αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από τους Αυστραλούς παραγωγούς, οι οποίοι εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για τη συμφωνία, κάνοντας λόγο για «άδικο εμπόριο» και «κλωτσιά στα σωθικά» για ορισμένες βιομηχανίες.