Ρεκόρ αναφορών στον Συνήγορο του Πολίτη το 2025: Δήμοι στο επίκεντρο της κακοδιοίκησης
Η Ετήσια Έκθεση 2025 αποκαλύπτει αύξηση 20.000+ αναφορών, με τους δήμους να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα διαχείρισης σε πολλαπλά μέτωπα.
Ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, παρέδωσε την Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2026, την Ετήσια Έκθεση για το έτος 2025 στον Πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη. Το 2025 σηματοδότησε ένα έτος-ρεκόρ στην αύξηση των αναφορών που υποβλήθηκαν στην Ανεξάρτητη Αρχή, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το φράγμα των 20.000. Αυτή η αύξηση αναδεικνύει τα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολίτες, κάτοικοι και νομικά πρόσωπα σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, καθώς και την εμπιστοσύνη τους στις παρεμβάσεις του Συνηγόρου για την αποκατάσταση της νομιμότητας, τη διαφάνεια και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η έκθεση, εστιάζοντας στην Ετήσια Έκθεση 2025 του Συνηγόρου του Πολίτη, εντάσσει τους δήμους στον πυρήνα των προβλημάτων κακοδιοίκησης που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών. Οι δήμοι αναδεικνύονται ως ο πιο άμεσος φορέας επαφής με το κράτος, καθιστώντας τις αδυναμίες τους ιδιαίτερα ορατές και επιβαρυντικές. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 αναδείχθηκαν ειδικά ζητήματα τοπικής αυτοδιοίκησης, όπως η βεβαίωση και είσπραξη προστίμων του ΚΟΚ, οι οφειλές από εισφορά σε γη και χρήμα, η συντήρηση και πιστοποίηση παιδικών χαρών, και η υποστήριξη ευάλωτων ομάδων. Ο Συνήγορος αντιμετωπίζει τους δήμους όχι ως δευτερεύοντα φορέα, αλλά ως κρίσιμο πεδίο όπου συμπυκνώνονται προβλήματα νομιμότητας, καθυστερήσεων, ελλιπούς οργάνωσης και ανεπαρκούς κοινωνικής μέριμνας.
Στα στατιστικά στοιχεία, η αυτοδιοίκηση καταγράφει υψηλό ποσοστό κακοδιοίκησης, με τους ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού να συγκεντρώνουν το 27% των αναφορών. Το 92% των υποθέσεων τοπικής αυτοδιοίκησης αφορά τους δήμους, καθώς οι αποφάσεις τους επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα του πολίτη σε θέματα όπως η ύδρευση, τα τοπικά έργα και η διοικητική εξυπηρέτηση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιδείνωση των προβλημάτων στο αστικό και φυσικό περιβάλλον, με σημαντική αύξηση αναφορών για την ποιότητα του αστικού χώρου, τις δημόσιες υποδομές, την αυθαίρετη δόμηση και την παράνομη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων. Η έκθεση συνδέει αυτή την κατάσταση με χρόνιες ελλείψεις στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, αλλά και με θεσμική ανοχή.
Στα θεματικά πεδία, πέραν της κοινωνικής ασφάλισης, υψηλά στις προτιμήσεις αναφορών βρίσκονται θέματα όπως υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, οικοδομική δραστηριότητα, πολεοδομικός σχεδιασμός, κοινωνική πρόνοια και διαχείριση κυκλοφορίας, με αύξηση άνω του 30% στις αναφορές που αφορούν το αστικό και φυσικό περιβάλλον.
Ειδικό κεφάλαιο αφιερώνεται στη βεβαίωση προστίμων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας από τις δημοτικές υπηρεσίες, αναδεικνύοντας προβλήματα στην εκτίμηση της αποσβεστικής προθεσμίας και στην ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας. Επίσης, σοβαρό πρόβλημα αποτελούν οι καθυστερήσεις στη βεβαίωση και είσπραξη οφειλών από εισφορά σε γη και χρήμα, υποδεικνύοντας διοικητική δυσλειτουργία που μπορεί να οδηγήσει σε ανασφάλεια δικαίου.
Σημαντική έμφαση δίνεται στα προβλήματα υποδομών, συντήρησης και πιστοποίησης των παιδικών χαρών, τονίζοντας την ευθύνη των δήμων για την ασφάλεια των παιδιών. Στο κοινωνικό πεδίο, η έκθεση τονίζει την ανάγκη για επαρκή υποστήριξη ευάλωτων ομάδων από τη δημόσια διοίκηση και τους ΟΤΑ, υπενθυμίζοντας τη δυνατότητα μείωσης ή απαλλαγής από δημοτικούς φόρους και τέλη.
Η βελτίωση των υπηρεσιών, σύμφωνα με τον Συνήγορο, εξαρτάται από τη διοικητική ικανότητα, και όχι μόνο από τους νόμους. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για καλύτερη οργάνωση, σαφέστερες διαδικασίες, εκπαιδευμένο προσωπικό και φιλικότερη προς τον πολίτη διοικητική κουλτούρα.
Το 2025, ο Συνήγορος δέχθηκε 20.520 αναφορές, εκ των οποίων το 56% ήταν εντός αρμοδιότητάς του και το 60% κρίθηκαν βάσιμες. Περίπου το 20%-21% των υποθέσεων δεν επιλύθηκε λόγω άρνησης της διοίκησης, δυσλειτουργιών ή νομοθετικών κενών.
Συνοψίζοντας, οι δήμοι, ως ο πιο κοντινός θεσμός στον πολίτη, συχνά υστερούν σε διοικητική επάρκεια, αντιμετωπίζοντας προβλήματα σε οικονομικές απαιτήσεις, υποδομές, δημόσιο χώρο και κοινωνική πολιτική. Η τοπική αυτοδιοίκηση χρειάζεται ενίσχυση σε οργάνωση, νομιμότητα, ταχύτητα, τεχνική επάρκεια και κοινωνική αποτελεσματικότητα.