Κύπρος ζητά ισχυρότερες εγγυήσεις ασφαλείας από το Ηνωμένο Βασίλειο μετά από ιρανική επίθεση

Η κυπριακή κυβέρνηση επιδιώκει την ενίσχυση των εγγυήσεων ασφαλείας από το Ηνωμένο Βασίλειο, μετά την πρόσφατη επίθεση ιρανικού drone σε βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Telegraph, η Λευκωσία εξετάζει το ενδεχόμενο αλλαγών στο ισχύον πλαίσιο συνεργασίας, που χρονολογείται από το 1960.

Το θέμα της ασφάλειας συζητήθηκε σε εκτενή τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν το Σάββατο ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ. Η Λευκωσία επιδιώκει την επαναδιαπραγμάτευση πτυχών των ρυθμίσεων ασφαλείας που προβλέπει η συνθήκη του 1960, η οποία οδήγησε στη δημιουργία των Περιοχών Κυρίαρχων Βάσεων στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια.

Η κυπριακή πλευρά, ωστόσο, δεν προτίθεται να ζητήσει την παραχώρηση των βάσεων, οι οποίες αποτελούν έδαφος της Βρετανικής Κορώνας. Αντιθέτως, εξετάζεται η δυνατότητα για μεγαλύτερη ενημέρωση και διαβούλευση σχετικά με επιχειρήσεις, μετακινήσεις στρατευμάτων και πιθανούς κινδύνους ασφαλείας, όπως συνηθίζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις μη κυρίαρχων στρατιωτικών εγκαταστάσεων σε ξένο έδαφος.

Η συζήτηση αυτή προέκυψε μετά από επίθεση drone χαμηλής τεχνολογίας, η οποία αιφνιδίασε τις βρετανικές δυνάμεις και κινητοποίησε πολεμικά πλοία από ευρωπαϊκές χώρες, φέρνοντας στο προσκήνιο το ζήτημα της συνολικής αμυντικής θωράκισης της Κύπρου. «Πρέπει να διεξάγουμε μια ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση με τη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με το καθεστώς και το μέλλον των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο», δήλωσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Από την πλευρά του, το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας ξεκαθάρισε ότι το καθεστώς των βάσεων δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Εκπρόσωπος ανέφερε ότι οι Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων δεν υπήρξαν ποτέ μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε την κυριαρχία του κατά την απόκτηση της ανεξαρτησίας της Κύπρου το 1960, και υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει πρόθεση αλλαγής του καθεστώτος. Το Λονδίνο τόνισε επίσης ότι η μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών παραμένει ισχυρή παρά τις απειλές από το Ιράν.

Σύμφωνα με τη συνθήκη του 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Κύπρος, η Ελλάδα και η Τουρκία συμφώνησαν σε συνεργασία για την κοινή άμυνα του νησιού. Ωστόσο, η κυπριακή πλευρά θεωρεί ότι οι ισχύουσες ρυθμίσεις δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις σύγχρονες γεωπολιτικές συνθήκες.

Η κυπριακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε τη λήψη νομικών συμβουλών σχετικά με τις συμφωνίες του 1960, επισημαίνοντας τη σύνθετη φύση του ζητήματος της ασφάλειας, το οποίο θα συζητηθεί με τη βρετανική πλευρά. Ο Κιρ Στάρμερ διαβεβαίωσε τον Νίκο Χριστοδουλίδη ότι οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθετικές ενέργειες κατά του Ιράν και ότι η ασφάλεια της Κύπρου είναι «ύψιστη προτεραιότητα» για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η επίθεση θεωρήθηκε πλήγμα για τη βρετανική πλευρά, καθώς δεν υπήρχαν πολεμικά πλοία στην περιοχή τη στιγμή του περιστατικού. Παράλληλα, το γεγονός σημειώθηκε σε κρίσιμη περίοδο για τον τουρισμό της Κύπρου, που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας. Τελικά, γαλλικά πολεμικά πλοία ανέλαβαν την προστασία της Κύπρου, έπειτα από αίτημα της Λευκωσίας προς κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το αντιτορπιλικό HMS Dragon έφτασε στη Μεσόγειο περίπου τρεις εβδομάδες μετά τις επιθέσεις με drones της 1ης και της 4ης Μαρτίου. Η Βρετανία δέχεται ερωτήματα σχετικά με την ικανότητά της να προστατεύσει τις βάσεις της, μετά το περιστατικό κατά το οποίο drone έπληξε υπόστεγο στο Ακρωτήρι όπου βρίσκονταν δύο αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροσκάφη U-2. Το γεγονός ότι γαλλικές δυνάμεις έφτασαν νωρίτερα στην περιοχή εγείρει ερωτήματα για την επιχειρησιακή ετοιμότητα των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Η Κύπρος, ασκώντας την εξάμηνη προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξασφάλισε τη στήριξη των 27 κρατών-μελών στις διαπραγματεύσεις με τη Βρετανία, ενδέχεται να αυξήσει την πίεση προς το Λονδίνο για παραχωρήσεις. Οι βάσεις αποτελούν στρατηγικό σημείο για τη βρετανική παρουσία στην ανατολική Μεσόγειο και εργαλείο της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής.

Ο Κιρ Στάρμερ έχει δεχθεί κριτική για συμφωνίες που αφορούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως αυτή για τις Νήσους Τσάγκος και τη βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία. Ωστόσο, οι στενές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών καθιστούν απίθανο το ενδεχόμενο αποχώρησης της RAF από την Κύπρο. Περίπου 10.000 Κύπριοι κατοικούν στις περιοχές των βάσεων, οι οποίες προσφέρουν απασχόληση στην τοπική οικονομία, ενώ περισσότερο από το ένα τρίτο των τουριστών προέρχεται από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις και το διμερές εμπόριο εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τα τέσσερα δισ. ευρώ. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε τις προκλήσεις που έχουν προκύψει και τα συμπεράσματα από τη διαχείριση της κρίσης, προτείνοντας την έναρξη σχετικών συζητήσεων. Από την πλευρά της Ντάουνινγκ Στριτ επισημάνθηκε ότι οι δύο χώρες παραμένουν «στενοί εταίροι και φίλοι» και ότι η ασφάλεια της Κύπρου είναι ζήτημα υψίστης σημασίας.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η βάση στο Ακρωτήρι δεν θα χρησιμοποιηθεί για επιθετικές ενέργειες κατά του Ιράν, στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη συλλογική άμυνα της περιοχής.