Εξωδικαστικός Μηχανισμός vs. Νέα Ρύθμιση: Ποιο δίλημμα αντιμετωπίζουν οι οφειλέτες;

Το τοπίο των ρυθμίσεων οφειλών μεταβάλλεται, δημιουργώντας ένα κρίσιμο δίλημμα για χιλιάδες οφειλέτες. Η επιλογή μεταξύ της άμεσης ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό και της αναμονής για τη νέα ρύθμιση, η οποία εστιάζει στην προστασία της πρώτης κατοικίας, έχει άμεσες επιπτώσεις στη μηνιαία δόση, το ύψος του «κουρέματος» και, κυρίως, στην περιουσία που θα διατηρηθεί.

Η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ των δύο προσεγγίσεων έγκειται στον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης. Ενώ ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξετάζει το σύνολο της οικονομικής εικόνας του οφειλέτη, το νέο μοντέλο επιτρέπει τη «δόμηση» της ρύθμισης αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας.

**Πώς λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός σήμερα:**

Μέσω της πλατφόρμας, ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση και δίνει τη συγκατάθεσή του για άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Το σύστημα αντλεί αυτομάτως στοιχεία από την ΑΑΔΕ, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τους servicers, διαμορφώνοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των οφειλών και της περιουσίας. Στη συνέχεια, ένας αλγόριθμος προτείνει μια ρύθμιση, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των χρεών, τα εισοδήματα, τις καταθέσεις και την ακίνητη περιουσία. Αυτή η ενιαία ρύθμιση μπορεί να φτάσει έως και τις 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο, να προβλέπει μακροχρόνια αποπληρωμή για τραπεζικά δάνεια και να περιλαμβάνει διαγραφές, κυρίως προσαυξήσεων, αλλά και βασικής οφειλής, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα.

Το κύριο πλεονέκτημα του εξωδικαστικού είναι η άμεση εφαρμογή του, προσφέροντας ταχεία ένταξη σε ρύθμιση και προστασία από κατασχέσεις και άλλα μέτρα, εφόσον τηρούνται οι συμφωνίες. Επιτρέπει την ενιαία διαχείριση όλων των χρεών, τόσο προς το Δημόσιο όσο και προς τις τράπεζες, με τη δυνατότητα πολλών δόσεων. Ωστόσο, το σημαντικότερο μειονέκτημα είναι ότι λαμβάνεται υπόψη ολόκληρη η περιουσία, κάτι που οδηγεί σε υψηλότερες δόσεις για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, περιορίζει τα «κουρέματα» όταν υπάρχει ακίνητη περιουσία και δεν παρέχει τη δυνατότητα επιλογής ως προς το ποια περιουσιακά στοιχεία θα διατηρηθούν.

**Η αλλαγή με το νέο μοντέλο ρύθμισης:**

Η επερχόμενη ρύθμιση, όπως έχει περιγράψει ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κυριάκος Πιερρακάκης, εισάγει μια διαφορετική προσέγγιση. Οι οφειλέτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους, με τη ρύθμιση να υπολογίζεται αποκλειστικά βάσει της αξίας της και των εισοδημάτων τους, αγνοώντας τα υπόλοιπα ακίνητα. Η αξία της κύριας κατοικίας θα προσδιορίζεται, όπως ισχύει και σήμερα, από το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της εμπορικής της αξίας και της αξίας για τον ΕΝΦΙΑ.

Με αυτά τα δεδομένα, η προτεινόμενη ρύθμιση αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία δόση και, σε πολλές περιπτώσεις, σε μεγαλύτερα «κουρέματα», ειδικά όταν υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ της αξίας του ακινήτου και του συνολικού χρέους. Ωστόσο, η ρύθμιση θα απαιτεί την υποχρεωτική εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, καθώς αυτά θα ενσωματώνονται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.

Το πλεονέκτημα της νέας ρύθμισης έγκειται στη χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση, στα ενδεχομένως μεγαλύτερα «κουρέματα» και σε μια πιο ρεαλιστική αποπληρωμή, που βασίζεται στο πραγματικό εισόδημα, διασφαλίζοντας παράλληλα την κύρια κατοικία. Το κύριο μειονέκτημα, όμως, είναι η προϋπόθεση της εκποίησης της λοιπής περιουσίας, η οποία συνεπάγεται απώλεια δευτερευόντων ακινήτων. Ουσιαστικά, ο οφειλέτης δεσμεύεται σε μια στρατηγική επιλογή: τη διάσωση ενός βασικού περιουσιακού στοιχείου έναντι απώλειας των υπολοίπων. Επιπλέον, η πλήρης εφαρμογή του πλαισίου απαιτεί αναμονή.

**Ποιοι ευνοούνται από την άμεση δράση:**

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί την ιδανική λύση για οφειλέτες χωρίς σημαντική περιουσία, για όσους διαθέτουν μόνο μία κατοικία ή περιορισμένη ακίνητη βάση, καθώς και για περιπτώσεις όπου υπάρχουν ήδη κατασχέσεις ή πλειστηριασμοί σε εξέλιξη και απαιτείται άμεση προστασία. Η ένταξη σε αυτόν προσφέρει ταχεία ρύθμιση και σταθεροποίηση της κατάστασης. Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης με χρέος 60.000 ευρώ και χωρίς ακίνητη περιουσία μπορεί να λάβει ρύθμιση με πολλές δόσεις και διαγραφή προσαυξήσεων, χωρίς ουσιαστικό όφελος από την αναμονή ενός νέου μοντέλου.

**Ποιοι οφειλέτες μπορούν να περιμένουν:**

Η νέα ρύθμιση είναι πιο επωφελής για οφειλέτες με περισσότερα από ένα ακίνητα ή γενικά με περιουσία που αυξάνει σημαντικά τη δόση στον εξωδικαστικό, χωρίς να αντιστοιχεί σε πραγματική δυνατότητα πληρωμής. Αφορά επίσης περιπτώσεις με χαμηλή ρευστότητα αλλά υψηλή ακίνητη αξία, καθώς και όσους δεν αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο μέτρων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, ένας οφειλέτης με κύρια κατοικία αξίας 100.000 ευρώ και συνολικά χρέη 200.000 ευρώ, ο οποίος διαθέτει και δύο επιπλέον ακίνητα, θα λάβει στον εξωδικαστικό υψηλή δόση λόγω του συνόλου της περιουσίας του. Αντίθετα, στο νέο μοντέλο, η ρύθμιση θα βασιστεί μόνο στην κύρια κατοικία, οδηγώντας σε χαμηλότερη δόση και μεγαλύτερο «κούρεμα», με αντάλλαγμα την εκποίηση των άλλων ακινήτων.

**Το κρίσιμο σημείο της επιλογής:**

Κοινός παρονομαστής και των δύο επιλογών είναι η ανάγκη για πλήρη εικόνα των οικονομικών στοιχείων. Η διαφορά έγκειται στον τρόπο αξιοποίησής της: στον εξωδικαστικό για συνολική αξιολόγηση, στο νέο μοντέλο για στοχευμένη ρύθμιση με βάση την κύρια κατοικία. Στην πράξη, ο εξωδικαστικός λειτουργεί ως εργαλείο άμεσης ανάγκης, ενώ η νέα ρύθμιση διαμορφώνεται ως εργαλείο καλύτερης προσαρμογής για όσους διαθέτουν περιουσία και μπορούν να περιμένουν. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν αφορά μόνο τη ρύθμιση των χρεών, αλλά και ποια περιουσία αξίζει να διασωθεί και με ποιους όρους.