Γεωπολιτικές εντάσεις και η εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων: Η κατάσταση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα

Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και οι εθνικοί οργανισμοί φαρμάκων, λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν την εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν και προς το παρόν δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές ελλείψεις, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το επόμενο διάστημα. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα δυναμική, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για πιθανό κίνδυνο ελλείψεων εάν οι διαταραχές παραταθούν.

Στην Ελλάδα, η εικόνα παραμένει σταθερή με επαρκή αποθέματα, διαβεβαιώνει ο Σπύρος Σαπουνάς, MD, Phd Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος και Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ). Τονίζει ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία. Λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης ετοιμότητας, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας για την εξέταση πιθανών μέτρων.

Στην Ευρώπη, η κατάσταση παραμένει υπό στενή παρακολούθηση από τον EMA και την αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις (MSSG), οι οποίοι αξιολογούν καθημερινά τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων. Ενώ δεν καταγράφονται κρίσιμες ελλείψεις που να οφείλονται αποκλειστικά στη σύρραξη, η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι υπαρκτή. Οι εισαγωγές έχουν επηρεαστεί κυρίως ως προς τον χρόνο παράδοσης και το κόστος, λόγω της αναδρομολόγησης των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών για την αποφυγή των κόμβων του Κόλπου. Παρόμοια προβλήματα logistics αντιμετωπίζουν και οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία, αναγκάζοντας τις φαρμακοβιομηχανίες να επανασχεδιάζουν διαρκώς τα δρομολόγιά τους.

Ο πρόεδρος του ΕΟΦ επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν αναφορές για ελλείψεις στην Ελλάδα που να συνδέονται με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Οι συνήθεις εποχικές ελλείψεις που παρατηρούνται στην ελληνική αγορά είναι ανεξάρτητες από τη γεωπολιτική κατάσταση. Ο ΕΟΦ έχει εντοπίσει περιορισμένη διαθεσιμότητα σε περίπου 80 κωδικούς, κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση εξαγωγών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επίσημες αναφορές για ελλείψεις που να οφείλονται άμεσα και αποκλειστικά στο κλείσιμο των κόμβων στη Μέση Ανατολή, αν και ο οργανισμός παραμένει σε επαγρύπνηση για πιθανές καθυστερήσεις στις παραλαβές.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εστιάζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή σε αυτά που απαιτούν «ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα», όπως ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες. Σε περίπτωση παράτασης των εντάσεων, ενδέχεται να παρατηρηθεί περιορισμένη διαθεσιμότητα σε σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά (όπως πλαστικά συστατικά ορών ή πώματα φιαλιδίων) που διακινούνται μέσω των πληγεισών περιοχών. Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος εφόσον υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές, αλλά η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου (cargo capacity) αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας.

Η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα φαρμάκων, εξασφαλίζοντας την απρόσκοπτη συνέχιση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων για τους ασθενείς. Για τα αντικαρκινικά φάρμακα, τα μονοκλωνικά αντισώματα και άλλα κρίσιμα προϊόντα, η χώρα διαθέτει αποθέματα για τους επόμενους μήνες. Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση τον προγραμματισμό ασφαλείας, και οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης, παρά την ευαισθησία αυτών των προϊόντων στις μεταφορές.

Σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης, ο ΕΟΦ βρίσκεται σε μέγιστη ετοιμότητα. Με εντολή του Υπουργού Υγείας, έχουν προγραμματιστεί συσκέψεις για την εξέταση μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν:

* Παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για σκευάσματα που παρουσιάζουν σημάδια πίεσης.
* Επίσπευση διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω του ΙΦΕΤ, εφόσον χρειαστεί, καθώς και διασφάλιση προϊόντων μόνιμης κάλυψης με εισαγωγή μεγαλύτερων ποσοτήτων.
* Συχνή επικοινωνία με τους Κατόχους Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) για την παρακολούθηση των αποθεμάτων τους.
* Συνεργασία με τον EMA για την κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.

Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων επιτρέπει στον ΕΟΦ να δρα προληπτικά, διασφαλίζοντας την πρόσβαση όλων των Ελλήνων πολιτών στη θεραπεία τους.