Η έκρηξη του κόστους ενέργειας: Πιέσεις στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης

Νέες, έντονες πιέσεις στο ενεργειακό κόστος, που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, καταγράφονται στις αγορές. Αυτό συμβαίνει στον απόηχο των πρόσφατων επιθέσεων σε κομβικής σημασίας ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, ενώ παράλληλα οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναζητούν κοινή απάντηση στην κρίση. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει ήδη επισημάνει την ανάγκη πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η σημερινή “τρικυμία” στις αγορές έρχεται ως συνέχεια των χτυπημάτων σε εγκαταστάσεις του Ιράν στο South Pars, που αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου παγκοσμίως, καθώς και στη βιομηχανική περιοχή Ras Laffan στο Κατάρ, όπου εδρεύει η μεγαλύτερη μονάδα εξαγωγής παγκοσμίως.

Υπό τον φόβο μακροπρόθεσμων βλαβών στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, που θα μπορούσαν να περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά καυσίμων, ο δείκτης TTF στο Άμστερνταμ, ο οποίος χρησιμοποιείται ως βάση για την τιμολόγηση πολλών συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου στην Ευρώπη, άνοιξε το πρωί της Πέμπτης στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη των εχθροπραξιών. Ξεπέρασε τα 72 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πριν υποχωρήσει ελαφρώς ενδοσυνεδριακά στα 67 ευρώ/MWh. Αυτό σημαίνει ότι η χονδρική τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με την 27η Φεβρουαρίου, την τελευταία εργάσιμη ημέρα πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, όταν βρισκόταν λίγο κάτω από τα 32 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Η ποικιλία αργού Brent, που λειτουργεί ως βαρόμετρο για την τιμολόγηση των ενεργειακών προϊόντων στην Ευρώπη και την Ασία, κινείται το μεσημέρι της Πέμπτης γύρω στα 114 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το πρωί είχε ξεπεράσει προσωρινά τα 118 δολάρια. Αυτό μεταφράζεται σε ανατίμηση άνω του 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Όλες αυτές οι εξελίξεις αντικατοπτρίζονται στο κόστος των καυσίμων στη λιανική αγορά της Ευρώπης. Σύμφωνα με το εβδομαδιαίο δελτίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από τη Δευτέρα 2 Μαρτίου έως τη Δευτέρα 16 Μαρτίου, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 10,4%. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η ανατίμηση του πετρελαίου κίνησης (ντίζελ), με τη μέση τιμή στα 27 κράτη μέλη να έχει κινηθεί ανοδικά κατά 19,7% την ίδια περίοδο.

Στην Ελλάδα, έχουν καταγραφεί αυξήσεις παραπλήσιες του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με την αμόλυβδη των 95 οκτανίων να παρουσιάζει ελαφρώς ηπιότερη άνοδο. Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη ότι οι εξωγενείς πληθωριστικές πιέσεις έχουν πανευρωπαϊκές επιπτώσεις και δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες αγορές.

Η Ευρώπη, άλλωστε, παράγει σχετικά μικρές ποσότητες υδρογονανθράκων, γεγονός που την καθιστά περισσότερο εκτεθειμένη σε απότομες διακυμάνσεις στις ροές ενέργειας. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024, το 57% των ενεργειακών αναγκών της ΕΕ καλύφθηκε από καθαρές εισαγωγές. Μικρότερες χώρες, όπως η Μάλτα και το Λουξεμβούργο, βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε εισαγόμενη ενέργεια.

Κατά την προσέλευσή του στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε έκκληση για διακοπή των επιθέσεων σε μονάδες εξόρυξης και διύλισης. “Είναι απολύτως απαραίτητο αυτή τη στιγμή να πρυτανεύσει η λογική και να σταματήσουν εκατέρωθεν επιθέσεις σε υποδομές ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή”, τόνισε ο πρωθυπουργός.

Υπογράμμισε, παράλληλα, την ανάγκη για ευρωπαϊκή λύση σε ένα πρόβλημα που έχει ευρωπαϊκές διαστάσεις. “Ως Ευρώπη πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε αυτή την κρίση, έχοντας ως πρώτο μέλημα την προστασία των Ευρωπαίων καταναλωτών, ειδικά των πιο αδύναμων συμπολιτών μας, αλλά και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να μην πληγεί και άλλο η ανταγωνιστικότητά τους. Η απάντηση σε αυτό το επίπεδο πρέπει να είναι και εθνική αλλά και ευρωπαϊκή”, ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.