Ο πολιτισμός πυλώνας βιώσιμης ανάπτυξης και «γαλάζιας οικονομίας»

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στην ομιλία της στο συνέδριο «1o Blue Heritage Summit Thessaloniki», που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο του πολιτισμού ως θεμελιώδους πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης. Η υπουργός τόνισε ότι ο πολιτισμός, και ειδικότερα η πολιτιστική κληρονομιά, δεν αποτελούν περιφερειακό ή δευτερεύον ζήτημα, αλλά αντίθετα, είναι βασικοί λίθοι για την οικοδόμηση ενός βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου. «Ο πολιτισμός αποτελεί πρωτίστως δημόσιο κοινωνικό αγαθό», δήλωσε η κ. Μενδώνη, συνδέοντας την προστασία του με τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Η υπουργός επεσήμανε ότι τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μουσεία δεν είναι αποκομμένα από την κοινωνία και την οικονομία, αλλά εντάσσονται σε ζωντανά οικοσυστήματα, προσελκύουν επισκεψιμότητα και παράγουν σημαντική οικονομική και κοινωνική αξία. Η πολιτιστική κληρονομιά, όπως ανέφερε, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα στατικό απολίθωμα του παρελθόντος, αλλά ως ένας ζωντανός πόρος που μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης. Όσο πιο οργανικά ενσωματώνεται στην καθημερινότητα, τόσο περισσότερο ενισχύεται η δυνατότητα προστασίας και διατήρησής της, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται το κοινωνικό και οικονομικό της αποτύπωμα.

Αναφερόμενη στη διεθνή και ευρωπαϊκή εμπειρία, η Λίνα Μενδώνη σημείωσε ότι ο πολιτιστικός και δημιουργικός τομέας συμβάλλει καθοριστικά στο ΑΕΠ και στην απασχόληση. Στην Ελλάδα, ο πολιτισμός αναδεικνύεται σε έναν δυναμικό οικονομικό κλάδο που παράγει εισόδημα, κινητοποιεί επενδύσεις και δημιουργεί ευκαιρίες απασχόλησης. Η συμβολή του επεκτείνεται πέραν του ίδιου του πολιτιστικού τομέα, επηρεάζοντας θετικά δραστηριότητες όπως ο τουρισμός, οι μεταφορές, οι υπηρεσίες, η εστίαση και οι δημιουργικές βιομηχανίες.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σχέση πολιτισμού και τουρισμού, με την υπουργό να τονίζει ότι η αυθεντικότητα και η ταυτότητα των τόπων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την επιλογή προορισμού. Τα μνημεία και οι πολιτιστικοί χώροι λειτουργούν ως τοπόσημα και φορείς συλλογικής μνήμης, προσφέροντας στους επισκέπτες αυθεντικές εμπειρίες που συνδυάζουν το φυσικό τοπίο με τον πολιτισμό.

Αυτόν τον ρόλο, σύμφωνα με την κ. Μενδώνη, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις περιφέρειες της χώρας. Η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς σε τοπικό επίπεδο δημιουργεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα οικονομικών δραστηριοτήτων, από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις έως τις εξειδικευμένες υπηρεσίες. Για τον λόγο αυτό, η περιφερειακή διάσταση της πολιτιστικής πολιτικής αποτελεί βασική προτεραιότητα της κυβερνητικής στρατηγικής, με το υπουργείο Πολιτισμού να υλοποιεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα πολιτιστικών υποδομών σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, καλύπτοντας την προστασία και ανάδειξη μνημείων, τη δημιουργία νέων μουσείων, την αναβάθμιση πολιτιστικών υποδομών, την ενίσχυση της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του τομέα.

Ο σχεδιασμός αυτός εντάσσεται σε μια ευρύτερη «πολιτιστική χάρτα ανάπτυξης και ευημερίας», που βασίζεται στη βελτίωση υποδομών, την ενίσχυση της δημιουργικής οικονομίας και τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αναφορικά με τη βιωσιμότητα, η προστασία των μνημείων συνδέεται πλέον με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας των πολιτιστικών πόρων, ενώ οι πολιτιστικές διαδρομές αναδεικνύονται σε εργαλείο για την ενίσχυση της επισκεψιμότητας και την ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη.

Τέλος, η κ. Μενδώνη εστίασε στη σημασία της βόρειας Ελλάδας, και ειδικότερα της Μακεδονίας και της Θράκης, στο πλαίσιο της «γαλάζιας οικονομίας», τονίζοντας ότι η Θεσσαλονίκη, με το λιμάνι, τις πολιτιστικές υποδομές και το ακαδημαϊκό της περιβάλλον, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της δυναμικής. Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η Ελλάδα, αξιοποιώντας το μοναδικό πολιτιστικό της κεφάλαιο και τη διαχρονική σχέση με τη θάλασσα, μπορεί να αποτελέσει διεθνές παράδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης, με πρωτοβουλίες όπως το Blue Heritage Summit να συμβάλλουν καθοριστικά προς αυτή την κατεύθυνση.