Αβεβαιότητα για τους στόχους του Τραμπ στον πόλεμο με το Ιράν, προβληματισμός Μακρόν

Η αβεβαιότητα σχετικά με τις πραγματικές προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ στον πόλεμο με το Ιράν, η οποία εντείνεται κάθε φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος παίρνει τον λόγο, επισημάνθηκε από τον Εμανουέλ Μακρόν μετά την πρόσφατη τηλεδιάσκεψη των ηγετών της G7. Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι παραμένει ασαφές πώς και πότε αναμένεται να λήξουν οι εχθροπραξίες.

Ο Μακρόν, με τη δήλωσή του, διατύπωσε δημόσια αυτό που, σύμφωνα με πληροφορίες, πολλοί αξιωματούχοι συζητούσαν ήδη κατ’ ιδίαν: την αδυναμία κανενός να προσδιορίσει με βεβαιότητα τους στόχους του Τραμπ στην ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να εκπέμπει αντικρουόμενα μηνύματα για τον τρόπο και τον χρόνο λήξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αυτή η ασάφεια έχει δημιουργήσει δυσκολίες τόσο στους συμμάχους όσο και στους αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίοι προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της τηλεδιάσκεψης των ηγετών της G7, ο Τραμπ εμφανίστηκε «αμφίσημος και χωρίς δεσμεύσεις». Ορισμένοι από τους συμμετέχοντες αποκόμισαν την εντύπωση ότι επιθυμεί τον άμεσο τερματισμό του πολέμου, ενώ άλλοι θεώρησαν ότι υποστηρίζει μια αντίθετη πορεία. «Θα εξαρτηθεί από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσαφηνίσει τόσο τους τελικούς στόχους του όσο και τον ρυθμό που σκοπεύει να δώσει στις επιχειρήσεις», δήλωσε ο Μακρόν μετά τη συζήτηση.

Από διακηρύξεις νίκης έως προειδοποιήσεις για κλιμάκωση
Την ίδια ημέρα της τηλεδιάσκεψης, οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ κυμάνθηκαν από διακηρύξεις νίκης έως προειδοποιήσεις για κλιμάκωση, ακόμη και εντός της ίδιας ομιλίας. Λίγο πριν από την τηλεδιάσκεψη, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε στο Axios ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «σύντομα», καθώς «σχεδόν δεν έχει απομείνει τίποτα» για να πληγεί στο Ιράν. Ωστόσο, καθώς αναχωρούσε από τον Λευκό Οίκο για προεκλογική συγκέντρωση στο Κεντάκι, είπε σε δημοσιογράφους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν έχουν τελειώσει» με τα πλήγματα κατά της Τεχεράνης. «Θα συνεχίσουμε στο ίδιο μοτίβο», ανέφερε όταν ρωτήθηκε τι απομένει να επιτύχει ο αμερικανικός στρατός.

Αργότερα, μιλώντας σε συγκέντρωση υποστηρικτών του, δήλωσε: «Δεν θέλεις ποτέ να πεις πολύ νωρίς ότι νίκησες. Αλλά νικήσαμε. Μέσα στην πρώτη ώρα όλα είχαν τελειώσει». Λίγα λεπτά αργότερα πρόσθεσε: «Δεν θέλουμε να φύγουμε νωρίς, σωστά; Πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά».

Όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, είχε παρουσιάσει τέσσερις βασικούς στόχους: την καταστροφή του ιρανικού ναυτικού, την αποδυνάμωση των βαλλιστικών πυραυλικών δυνατοτήτων της χώρας, την εξουδετέρωση της δυνατότητας ανάπτυξης πυρηνικών όπλων και τον τερματισμό της ιρανικής υποστήριξης προς περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ τόνισε την Τετάρτη ότι οι στόχοι αυτοί δεν έχουν αλλάξει, κατηγορώντας τα μέσα ενημέρωσης ότι προωθούν «ένα ψευδές αφήγημα περί αντικρουόμενων μηνυμάτων».

Με βάση τους δείκτες που έχει επικαλεστεί δημοσίως ο Τραμπ, η στρατιωτική εκστρατεία εξελίσσεται θετικά για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, στον βασικό στόχο που χρησιμοποιήθηκε ως κύρια αιτιολόγηση για την έναρξη του πολέμου, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Το ιρανικό ναυτικό έχει σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί, ενώ σημαντικό μέρος των εκτοξευτών και των αποθεμάτων βαλλιστικών πυραύλων της χώρας έχει υποστεί σοβαρές ζημιές. Η στρατιωτική βιομηχανία του Ιράν έχει δεχθεί σημαντικά πλήγματα και οι απώλειες των αμερικανικών δυνάμεων ήταν μικρότερες από τις αναμενόμενες — τα μοναδικά μαχητικά αεροσκάφη που χάθηκαν καταρρίφθηκαν από φίλια πυρά.

Το εμπλουτισμένο ουράνιο είναι στόχος που δεν έχει ακόμα χτυπηθεί
Παρά ταύτα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εξασφαλίσουν τα περίπου 450 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του. Επιπλέον, δεν έχει πληγεί η λεγόμενη εγκατάσταση Pickaxe Mountain, ένα υπόγειο οχυρωμένο συγκρότημα κοντά στη Νατάνζ, το οποίο το Ιράν κατασκευάζει μυστικά από το 2020 και εκτιμάται ότι βρίσκεται θαμμένο έως και 100 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης.

Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ μπήκαν στον πόλεμο ως σύμμαχοι, δεν φαίνεται να έχουν πλήρη συμφωνία ως προς το τι συνιστά τελική νίκη. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει επισημάνει σε συνομιλίες με δυτικούς ομολόγους του ότι, αν και οι δύο χώρες έχουν κοινές στρατιωτικές επιδιώξεις, υπάρχουν «διαφορετικές αποχρώσεις» όσον αφορά το ζήτημα της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν.

Άλλες δείχνουν να είναι οι επιδιώξεις Νετανιάχου
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επιθυμεί ο πόλεμος να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας. Από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, κάτι τέτοιο θεωρείται περισσότερο ένα πιθανό πρόσθετο αποτέλεσμα παρά βασικός στόχος. Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ δεν σχεδιάζει να τερματίσει τον πόλεμο μέσα στις επόμενες δύο ή τρεις εβδομάδες, αν και λαμβάνουν υπόψη το ενδεχόμενο να λάβει μια αιφνίδια απόφαση εάν θεωρήσει ότι οι στόχοι του έχουν επιτευχθεί.

Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου είχαν αρχικά ελπίσει ότι το πρώτο πλήγμα — το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και 40 κορυφαίων αξιωματούχων ασφαλείας — θα οδηγούσε γρήγορα σε αποσταθεροποίηση του καθεστώτος. Δεκατρείς ημέρες αργότερα, όμως, είναι σαφές ότι αυτό δεν έχει συμβεί, αν και οι δύο ηγέτες εξακολουθούν να ελπίζουν ότι θα εμφανιστούν ρωγμές στο εσωτερικό της ιρανικής εξουσίας.

Τρεις ως τέσσερις εβδομάδες ακόμα για να αποδυναμωθούν οι Φρουροί της Επανάστασης
Σύμφωνα με πηγή που συνομίλησε με τον Τραμπ την Τρίτη το βράδυ, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε «ενθουσιασμένος» με την προοπτική να συνεχιστεί ο πόλεμος για ακόμη τρεις έως τέσσερις εβδομάδες πριν ληφθεί τελική απόφαση. Στο διάστημα αυτό, το επίκεντρο των επιχειρήσεων αναμένεται να είναι μια εντατική εκστρατεία εναντίον των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, τους οποίους, σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Τραμπ αποκαλεί «Γκεστάπο». Στόχος είναι να αποδυναμωθεί αρκετά η συγκεκριμένη στρατιωτική δύναμη ώστε να καταστεί πιθανή μια εσωτερική εξέγερση. «Δεν είναι ακόμη αρκετά αδύναμοι, αλλά θα είναι σε τρεις ή τέσσερις εβδομάδες», ανέφερε η πηγή.

Στο πλαίσιο αυτό, αναμένονται επίσης προσπάθειες ενίσχυσης εσωτερικών πιέσεων μέσα στο Ιράν. «Ίσως μια πόλη πέσει ή κάποια στρατιωτική μονάδα αλλάξει στρατόπεδο», πρόσθεσε η ίδια πηγή, εκτιμώντας ότι ο ιρανικός πληθυσμός θα μπορούσε να «αναζωογονηθεί» και να επιχειρήσει την ανατροπή του καθεστώτος.

«Παρένθεση» ή μάχη διαρκείας, τελικά, ο πόλεμος;
Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ περιγράφει τον πόλεμο ως «παρένθεση» από την εσωτερική του ατζέντα, υπονοώντας ότι πρόκειται για μια προσωρινή στρατιωτική επιχείρηση που θα τελειώσει σύντομα. Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν η σύγκρουση θα λήξει απλώς επειδή το αποφασίσει ο ίδιος. Καθώς επέστρεφε στον Λευκό Οίκο την Τετάρτη, ο Τραμπ έκανε ίσως την πιο ειλικρινή του εκτίμηση μέχρι στιγμής: «Έχουν φτάσει σχεδόν στο τέλος. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα το τελειώσουμε αμέσως — είναι μόνο ζήτημα χρόνου». «Δεν θέλουμε να επιτρέψουμε να ξαναγεννηθεί το πρόβλημα και ιδανικά θα θέλαμε να υπάρχει εκεί κάποιος που ξέρει τι κάνει», πρόσθεσε. Η δήλωση αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος.

Τι λέει η Τεχεράνη
Ανώτερος Άραβας αξιωματούχος που συμμετέχει σε διαμεσολαβητικές προσπάθειες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν δήλωσε στο Axios ότι η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει πως δεν σκοπεύει να τερματίσει τον πόλεμο σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της Ουάσιγκτον. Οι ιρανικές αρχές ζητούν διεθνείς εγγυήσεις ότι η σύγκρουση δεν θα επαναληφθεί, και όχι μια ακόμη προσωρινή εκεχειρία που θα μπορούσε να καταρρεύσει, δεδομένου ότι ο προηγούμενος λεγόμενος «πόλεμος των 12 ημερών» πραγματοποιήθηκε πριν από λιγότερο από έναν χρόνο.

Χωρίς άμεσο διάλογο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, και με τον Τραμπ να αφήνει να εννοηθεί ότι επιθυμεί την εξουδετέρωση και του νέου ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, η ιρανική πλευρά δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να υποχωρήσει. Ακόμη και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να αποχωρήσουν από τη σύγκρουση, είναι πιθανό οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων ή χωρών του Κόλπου να συνεχιστούν. «Είναι πολύ εύκολο να ξεκινήσει ένας πόλεμος, αλλά πολύ δύσκολο να τελειώσει», επισήμανε ο ίδιος Άραβας αξιωματούχος.