Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λογοκρισίας στο Διαδίκτυο: Ο αγώνας για την ελευθερία της έκφρασης
Μια υπενθύμιση για τις χώρες που φιμώνουν το διαδίκτυο και στερούν το δικαίωμα στην ενημέρωση.
Η 12η Μαρτίου καθιερώθηκε το 2009 ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λογοκρισίας στο Διαδίκτυο, με πρωτοβουλία των «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα» (RSF). Η γαλλική αυτή δημοσιογραφική οργάνωση, με αποστολή την υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου, θέσπισε την ημέρα αυτή για να αναδείξει το πρόβλημα της λογοκρισίας στο διαδίκτυο και την άρνηση του δικαιώματος στην έκφραση και την ενημέρωση σε πολλές χώρες παγκοσμίως.
Η λογοκρισία του διαδικτύου ορίζεται ως η παρεμπόδιση ή ο περιορισμός στην πρόσβαση και διάδοση περιεχομένου, ειδήσεων και απόψεων που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο. Αυτοί οι περιορισμοί επιβάλλονται από ρυθμιστικές αρχές ή ιδιωτικές πρωτοβουλίες, μέσω συγκεκριμένων παρόχων ή διαχειριστών πληροφοριών. Επεκτείνεται και στην παρεμπόδιση πρόσβασης σε ήδη δημοσιοποιημένες πληροφορίες σε διάφορα μέσα.
Η έκταση της λογοκρισίας ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη χώρα. Ενώ οι δημοκρατικές χώρες εφαρμόζουν μέτρια μέτρα, άλλες φτάνουν στο σημείο να περιορίζουν δραστικά την πρόσβαση σε ειδήσεις και να απαγορεύουν τις συζητήσεις των πολιτών. Συχνά, η λογοκρισία εντείνεται σε περιόδους γεγονότων όπως εκλογές, διαμαρτυρίες ή ταραχές, όπως παρατηρήθηκε έντονα κατά την Αραβική Άνοιξη. Άλλες αιτίες επιβολής λογοκρισίας περιλαμβάνουν πνευματικά δικαιώματα, συκοφαντική δυσφήμιση, παρενόχληση και υλικό ακατάλληλου περιεχομένου.
Οι κρατικές υπηρεσίες χρησιμοποιούν ποικίλα εργαλεία για την επιβολή περιορισμών, ωστόσο, οι υποστηρικτές της ελευθερίας του διαδικτύου αναζητούν τρόπους παράκαμψής τους. Εταιρείες όπως η Cloudflare, η Mozilla και η Google εργάζονται για την προστασία της πρόσβασης, καθιστώντας τη φραγή αιτημάτων DNS δυσκολότερη, ακόμη και σε επίπεδο TLS.
Παράλληλα, οι απόψεις για τη λογοκρισία διίστανται. Μια έρευνα του 2012 στην Διαδικτυακή Κοινότητα έδειξε ότι το 71% των ερωτηθέντων πίστευε ότι κάποια μορφή λογοκρισίας είναι απαραίτητη. Ωστόσο, την ίδια έρευνα, το 83% χαρακτήριζε την πρόσβαση στο διαδίκτυο ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, και το 86% τόνιζε την ανάγκη εγγύησης της ελευθερίας της έκφρασης online. Στις ΗΠΑ, η αντίληψη της λογοκρισίας συνδέεται συχνά με την Πρώτη Τροπολογία και το δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου. Σήμερα, πάνω από 400 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) για να παρακάμψουν τη λογοκρισία ή να ενισχύσουν την ιδιωτικότητά τους.
Κάθε χρόνο, οι RSF δημοσιεύουν τη λίστα με τους «Εχθρούς του Διαδικτύου», όπου φιγουράρουν χώρες όπως η Κίνα (με το «Great Firewall»), η Βόρεια Κορέα, το Ιράν, η Συρία, το Βιετνάμ και η Ρωσία, εντείνοντας την ανησυχία για την παγκόσμια ελευθερία της πληροφόρησης.