Ο Ντόναλντ Τραμπ ψάχνει “πόρτα εξόδου” από τον πόλεμο με το Ιράν

Την τελευταία εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν θα μπορούσε να τερματιστεί σύντομα, μια δήλωση που ερμηνεύτηκε από ορισμένους ως προσπάθεια εξόδου από τη σύγκρουση. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν η Ουάσιγκτον θα προχωρήσει πράγματι σε αποκλιμάκωση ή εάν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Η εκρηκτική αύξηση των τιμών του πετρελαίου απειλεί την παγκόσμια οικονομία, καθώς και το πολιτικό μέλλον του Αμερικανού προέδρου. Αυτό πιθανόν να εξηγεί την αλλαγή στον τόνο των δηλώσεών του, αναφέροντας ότι η στρατιωτική εκστρατεία, την οποία χαρακτήρισε «βραχείας διάρκειας», ενδέχεται «να τελειώσει σύντομα». Παρόλα αυτά, ο 79χρονος πρόεδρος συνεχίζει να στέλνει αντιφατικά μηνύματα, τόσο όσον αφορά τη διάρκεια της σύγκρουσης όσο και τους στόχους της.

Οι αποφάσεις του επηρεάζονται και από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι ψηφοφόροι, ιδίως οι Ρεπουμπλικάνοι, ενδέχεται να τιμωρήσουν τους εκπροσώπους τους στο Κογκρέσο, εάν οι τιμές των καυσίμων και το κόστος ζωής συνεχίσουν να αυξάνονται. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υποστήριξη των Αμερικανών στον πόλεμο έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλό.

Ο Κόλιν Κλαρκ, διευθυντής του Soufan Center της Νέας Υόρκης, εκτίμησε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα συνεχίσει τη σύγκρουση έως ότου οι σύμβουλοί του τον προειδοποιήσουν ότι το οικονομικό κόστος μπορεί να προκαλέσει βαριά ήττα για τους Ρεπουμπλικάνους στις εκλογές. «Θα συνεχίσει ωσότου οι σύμβουλοί του του πουν ότι το οικονομικό κόστος εγείρει κίνδυνο» η παράταξή του να υποστεί σημαντικές απώλειες, σημείωσε, προσθέτοντας ότι ο Τραμπ καλείται να λάβει «πολιτική απόφαση για μια στρατιωτική επιχείρηση».

Για ορισμένους παρατηρητές, οι δηλώσεις του περί «σύντομου» πολέμου επιβεβαιώνουν το φαινόμενο που έχει ονομαστεί TACO, από τα αρχικά της φράσης «Trump Always Chickens Out» («ο Τραμπ πάντα κάνει πίσω»). Ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τον δημοσιογράφο των Financial Times Ρόμπερτ Άρμστρονγκ, ο οποίος εκτίμησε ότι το μήνυμα των πρόσφατων δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου ήταν πως «ο Τραμπ ψάχνει την πόρτα της εξόδου», κάτι που καθησύχασε τις αγορές.

Τις πρώτες ημέρες των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών, που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ άφηνε να εννοηθεί ότι η σύγκρουση θα διαρκούσε τέσσερις ή πέντε εβδομάδες. Ωστόσο οι αγορές, που είχαν καταληφθεί από πανικό τη Δευτέρα, ανέκαμψαν όταν υπαινίχθηκε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει πολύ νωρίτερα. Ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι ο ίδιος ο πρόεδρος καθορίζει το χρονοδιάγραμμα της σύγκρουσης. «Δεν επαφίεται σε μένα να πω αν βρισκόμαστε στην αρχή, στη μέση ή στο τέλος», τόνισε. Ο Κλαρκ εκτιμά ότι ο Τραμπ ενδέχεται να διατηρήσει τη σκληρή γραμμή «για δυο εβδομάδες το πολύ», πριν ανακηρύξει τη νίκη.

Για να δικαιολογήσουν την εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο, ο Τραμπ και οι υπουργοί του έχουν παρουσιάσει διαφορετικούς στόχους, από την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν έως τη διασφάλιση των μεταφορών πετρελαίου από τον Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επίσης αναφέρει στρατιωτικούς στόχους, όπως να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν – κάτι που η Τεχεράνη αρνείται ότι επιδίωξε ποτέ –, να καταστραφούν οι πύραυλοι και το ναυτικό της χώρας και να αποδυναμωθούν οι σύμμαχοί της στην περιοχή. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θα μπορούσε να διεκδικήσει εύκολα την «επίτευξη» αυτών των στόχων και να ανακηρύξει τη νίκη.

Η Τεχεράνη ωστόσο ενδέχεται να θεωρήσει οποιαδήποτε τέτοια κίνηση ως ένδειξη αδυναμίας. Παρά τις μεγάλες ζημιές που έχουν προκαλέσει οι αμερικανικοί και ισραηλινοί βομβαρδισμοί, το Ιράν έχει υιοθετήσει σκληρή ρητορική, απειλώντας ότι θα παραλύσει τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο. Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι «εμείς είμαστε εκείνοι που θα αποφασίσουμε πότε θα τελειώσει ο πόλεμος». Ο επικεφαλής του ιρανικού ανώτατου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας Αλί Λαριτζανί απείλησε μάλιστα προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο, λέγοντας: «να προσέχετε μην εξαλειφθείτε ο ίδιος!».

Το Ισραήλ φαίνεται να έχει διαφορετικές επιδιώξεις στη σύγκρουση, με τις αποκλίσεις με την Ουάσιγκτον να γίνονται ολοένα πιο εμφανείς, τόσο ως προς τους μακροπρόθεσμους στόχους όσο και ως προς τα πλήγματα εναντίον ιρανικών ενεργειακών υποδομών. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα ήθελε να έχει λόγο στην επιλογή νέας ηγεσίας στο Ιράν. Ωστόσο δεν υπάρχουν προς το παρόν ενδείξεις ισχυρής εσωτερικής αντίστασης στον νέο ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος επελέγη την Κυριακή για να διαδεχθεί τον πατέρα του, που σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες του πολέμου.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν το ιρανικό καθεστώς επιβιώσει, η στρατιωτική επιχείρηση με την ονομασία «Επική Οργή» μπορεί να καταγραφεί ως μια περιορισμένη στρατιωτική δράση που δεν πέτυχε ουσιαστικούς στόχους. Ο Γουόλτερ Ράσελ Μιντ, σε άρθρο του στη Wall Street Journal, σχολίασε σαρκαστικά ότι θα μπορούσε να μείνει στην ιστορία ως «η μητέρα όλων των μηχανών του γκαζόν», υπονοώντας ότι θα έχει απλώς «κουρέψει το γρασίδι», χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση. Παράλληλα, ορισμένοι εκτιμούν ότι μια αποδυναμωμένη ιρανική ηγεσία θα μπορούσε να αποφασίσει να επιταχύνει μια προσπάθεια απόκτησης πυρηνικών όπλων. «Είτε είναι ο γιος του Χαμενεΐ, είτε κάποιος άλλος σκληροπυρηνικός, ποια η διαφορά;» διερωτήθηκε ο Κόλιν Κλαρκ, σημειώνοντας ότι το Ιράν μοιάζει πλέον με «τραυματισμένο ζώο, το οποίο είναι αναμφίβολα πιο επικίνδυνο».