Ο απρόσμενος σύμμαχος του Πούτιν: Πώς οι επιθέσεις στο Ιράν σώζουν τη ρωσική οικονομία

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αντιμετώπιζε ένα δύσκολο δίλημμα εισερχόμενος στο νέο έτος: είτε να περιορίσει σταδιακά τον πόλεμο στην Ουκρανία, είτε να διακινδυνεύσει σοβαρές ζημιές στην εθνική οικονομία. Ωστόσο, οι πρόσφατες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, που προκάλεσαν ραγδαία αύξηση των τιμών του πετρελαίου, φέρεται να του προσφέρουν μια απροσδόκητη διέξοδο.

Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω αυτών των επιθέσεων, φαίνεται να έδωσε τη λύση στον Πούτιν. Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου, η οποία αποτελεί τη βασική πηγή εσόδων για το Κρεμλίνο, καθιστά ευκολότερη τη συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας. Μετά τους βομβαρδισμούς ισραηλινών δυνάμεων σε ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, οι τιμές του αργού πετρελαίου ξεπέρασαν τα 118 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το καλοκαίρι του 2022.

Για τη Ρωσία, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποτελεί ένα οικονομικό “δώρο” σε κρίσιμη στιγμή, καθώς το δυσβάσταχτο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία απειλούσε να οδηγήσει σε εσωτερική οικονομική κρίση. Παρόλο που η επίθεση κατά του Ιράν ενδέχεται να υπονομεύει την εικόνα της Μόσχας ως πιστού συμμάχου, ωφελεί άμεσα τη ρωσική οικονομία και, κατ’ επέκταση, τη συνέχιση του πολέμου.

Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, η ρωσική οικονομική ελίτ βρισκόταν σε δυσχερή θέση. Το σχέδιο προϋπολογισμού βασιζόταν σε τιμή αναφοράς 59 δολαρίων το βαρέλι, ενώ τον Ιανουάριο τα έσοδα από την ενέργεια υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2020. Οι δυτικές κυρώσεις, τα υψηλά επιτόκια και η έλλειψη εργατικού δυναμικού πίεζαν την οικονομία, ενώ οι διαφωνίες μεταξύ του υπουργείου Οικονομικών και της Κεντρικής Τράπεζας κορυφώνονταν.

«Η κυβέρνηση βρισκόταν αντιμέτωπη με δύσκολες επιλογές, έπρεπε να μειώσει δαπάνες, να αυξήσει φόρους και ακόμη και να εξετάσει κάποια μείωση των στρατιωτικών δαπανών», δήλωσε ο Σεργκέι Βακουλένκο, ερευνητής στο Κέντρο Carnegie Russia Eurasia. Η διακοπή του πολέμου δεν ήταν ποτέ επιλογή, αλλά γινόταν σαφές ότι ακόμη και σε αυτό το μέτωπο, η Ρωσία θα έπρεπε να “κάνει κάποια οικονομία”.

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν, που προκλήθηκε από τις επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, οδήγησε σε διαταραχή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και σε νέα εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου. «Ξαφνικά η Μόσχα έλαβε αυτό το δώρο», δήλωσε ο Βλαντίμιρ Μίλοφ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας το γεγονός ως “σανίδα σωτηρίας” για τη Ρωσία.

Οι Ρώσοι αξιωματούχοι εμφανίζονται πλέον “πολύ, πολύ χαρούμενοι”. Αντί να πωλείται με σημαντική έκπτωση λόγω των κυρώσεων, το ρωσικό αργό πετρέλαιο ενδέχεται να διατίθεται σε υψηλότερες τιμές, καθώς η Ινδία και η Κίνα σπεύδουν να εξασφαλίσουν προμήθειες. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, μάλιστα, εξέδωσε διαταγή εξαίρεσης που επιτρέπει στην Ινδία να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, με σκοπό τη διατήρηση της ροής πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά.

Το Κρεμλίνο εκμεταλλεύεται πλήρως τη συγκυρία. Ο εκπρόσωπος του Βλαντίμιρ Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Ρωσία παραμένει αξιόπιστος προμηθευτής ενεργειακών προϊόντων, με τη ζήτηση να έχει αυξηθεί. Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου, Κιρίλ Ντμίτριεφ, χαρακτήρισε “στρατηγικό λάθος” την απόφαση της Ευρώπης να αποκοπεί από τη ρωσική ενέργεια, προβλέποντας περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι είναι νωρίς για να μιλήσει κανείς για νίκη της Μόσχας. Η σωτηρία της ρωσικής οικονομίας εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν. Σύμφωνα με τον Μίλοφ, χρειάζεται οι τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα για περίπου έναν χρόνο, καθώς ένας ή δύο μήνες υψηλών τιμών απλώς θα βοηθήσουν στην αναβολή των δύσκολων αποφάσεων.

Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η Μόσχα ενδέχεται να επιθυμεί την παράταση της σύγκρουσης είναι η εξάντληση των αποθεμάτων όπλων των Ηνωμένων Πολιτειών που χρησιμοποιεί η Ουκρανία. Υπάρχουν πληροφορίες ότι η Ρωσία παρέχει στο Ιράν πληροφορίες για τον εντοπισμό αμερικανικών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών. Παρόλο που η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ μπορεί να έπληξε την υπόσχεση της Ρωσίας για προστασία των συμμάχων της, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να κρίνει ότι το τίμημα ήταν ανεκτό.