Ο παγκόσμιος τζίρος όπλων φθάνει επίπεδα Ψυχρού Πολέμου – Η Ευρώπη πρωταθλήτρια εισαγωγών
Η έκθεση του SIPRI αποκαλύπτει ραγδαία αύξηση των αμυντικών δαπανών, με την Ουκρανία και τις γεωπολιτικές εντάσεις να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
Τα τελευταία χρόνια, οι εξαγωγές όπλων γνωρίζουν συνεχή και ραγδαία αύξηση, με τον παγκόσμιο τζίρο να πλησιάζει τα επίπεδα του 1989, στα τέλη του Ψυχρού Πολέμου, τότε που ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών είχε φθάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Από το 2020, η Ευρώπη έχει τριπλασιάσει τις εισαγωγές οπλικών συστημάτων, καταλαμβάνοντας πλέον την πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη, ενώ μόλις πέντε χρόνια νωρίτερα βρισκόταν στην τρίτη, πίσω από την ευρύτερη περιοχή της Ασίας και Ωκεανίας, καθώς και τη Μέση Ανατολή.
Τα ενδιαφέροντα αυτά στοιχεία προκύπτουν από την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη (SIPRI) με έδρα τη Στοκχόλμη. «Η σημαντική άνοδος στις ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχει οδηγήσει σε αύξηση των εξαγωγών όπλων παγκοσμίως κατά 10%», επισημαίνει ο Μάθιου Τζορτζ, ένας από τους ερευνητές του SIPRI που συνέταξαν την έκθεση.
Ο «παράγοντας Ουκρανία» διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο, καθώς από το 2022 έως το 2024, οι προμήθειες όπλων στην Ουκρανία αποτέλεσαν τον κυριότερο λόγο για την παγκόσμια αύξηση των αμυντικών δαπανών. «Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν επίσης να αυξάνουν τις εισαγωγές όπλων, επιχειρώντας να ενισχύσουν την αμυντική τους ικανότητα απέναντι στην αυξανόμενη ρωσική απειλή», αναφέρει ο Μάθιου Τζορτζ.
Το 2025, με τον Ντόναλντ Τραμπ να έχει διαδεχθεί τον Τζο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο, οι αμερικανικές εξαγωγές όπλων προς την Ουκρανία μειώθηκαν σημαντικά. Αυτή η μείωση δεν αντισταθμίστηκε από τα αμερικανικά όπλα που αγόραζαν οι Ευρωπαίοι για να τα αποστείλουν στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, παρατηρήθηκε αύξηση στις εισαγωγές όπλων για τις ίδιες τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, όχι μόνο λόγω της πιθανής ρωσικής απειλής, αλλά και εξαιτίας της αβεβαιότητας που προκαλούν οι δηλώσεις του Τραμπ αναφορικά με τη μελλοντική αμερικανική συνδρομή προς τους Ευρωπαίους συμμάχους σε περίπτωση στρατιωτικής απειλής.
Στην κορυφή των εξαγωγικών δυνάμεων παραμένουν οι ΗΠΑ, προμηθεύοντας με όπλα 99 χώρες παγκοσμίως. Ο συνεργάτης του Ινστιτούτου SIPRI, Πίτερ Βέτσεμαν, παρατηρεί ότι «οι ΗΠΑ εδραιώνουν περαιτέρω την κυριαρχία τους, ακόμα και σε έναν κόσμο με περισσότερους πόλους ισχύος», καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αξιοποιεί τις εξαγωγές όπλων ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Στη δεύτερη θέση των εξαγωγικών δυνάμεων βρίσκεται η Γαλλία και στην τρίτη η Ρωσία, παρότι οι ρωσικές εξαγωγές βαρέων όπλων μειώθηκαν κατά 64% την περίοδο 2021-2025. Ακολουθεί η Γερμανία, η οποία για πρώτη φορά ξεπερνά την Κίνα, καθιστάμενη η τέταρτη μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη στους εξοπλισμούς παγκοσμίως. Αυτή η άνοδος οφείλεται εν μέρει και στην αυξημένη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Αξιοσημείωτο είναι, ωστόσο, ότι οι εισαγωγές όπλων στην Κίνα έχουν μειωθεί κατά 72% την περίοδο 2021-2025, καθώς η χώρα έχει αναπτύξει περαιτέρω την εγχώρια αμυντική της βιομηχανία.