“Συγγνώμη, μιλάω”: Έκθεση αυτοβιογραφικού κόμικ γυναικών τιμά την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, το Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας εγκαινίασε την Πέμπτη 5 Μαρτίου, μια ξεχωριστή έκθεση που παρουσιάζει 35 κορυφαίες ισπανόφωνες δημιουργούς του σύγχρονου αυτοβιογραφικού κόμικ. Η έκθεση, με τον εύστοχο τίτλο «Συγγνώμη, μιλάω», φιλοδοξεί να φωτίσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πορεία της ανθρώπινης κοινωνίας, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί.

Μέσα από τον πλούτο των βιωματικών στοιχείων που προσφέρει το αυτοβιογραφικό κόμικ, και αξιοποιώντας τον ιδιαίτερο αφηγηματικό τρόπο των γυναικών καλλιτεχνών, η έκθεση αναδεικνύει ζητήματα όπως ο σεξισμός, η έμφυλη βία και οι κοινωνικές ανισότητες. Αυτά τα προβλήματα, σύμφωνα με τους διοργανωτές, δεν αποτελούν απλώς προσωπικές υποθέσεις, αλλά οργανικά και συστημικά ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας, που απαιτούν συλλογική δράση.

Η Κοράλ Μαρτίνεθ Ίσκαρ, διευθύντρια του Ινστιτούτου Θερβάντες στην Αθήνα, τόνισε ότι η έκθεση «Συγγνώμη…μιλάω» αντιπροσωπεύει την καλλιτεχνική δουλειά 35 γυναικών καλλιτεχνών, προβάλλοντας τον στόχο του Ινστιτούτου να προωθεί τη γλώσσα και την κουλτούρα. Μέσω του κόμικ, οι γυναίκες εκφράζουν τα καθημερινά τους προβλήματα, θίγουν ταμπού και διεκδικούν το αυτοβιογραφικό κόμικ ως μια ισότιμη μορφή επικοινωνίας για θέματα ζωής, οικογένειας, ταυτότητας, υγείας και πολλά άλλα.

Η Τέβι ντε λα Τόρε, επιμελήτρια της έκθεσης, ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι τα κόμικς αποτελούν ένα προνομιακό μέσο για τη δημιουργία ενσυναίσθησης. Η γραφιστική τους φύση διευκολύνει την κατανόηση, προσκαλεί σε αργή ανάγνωση και διεγείρει τον αναστοχασμό. Οι προσωπικές ιστορίες των δημιουργών φιλοδοξούν να βρουν απήχηση στο κοινό, μετατρέποντας την ατομική εμπειρία σε κοινή γνώση, βοηθώντας τις αναγνώστριες να αισθάνονται λιγότερο μόνες.

Η κ. ντε λα Τόρε εξήγησε ότι κάθε δημιουργός προσεγγίζει το βίωμά της από προσωπική οπτική, αλλά όλες συμφωνούν ότι η κοινοποίηση του προσωπικού στοιχείου συμβάλλει στην αποδοχή και την εξομάλυνση ακόμη και τραυματικών εμπειριών. Μετατρέποντας την προσωπική ιστορία σε δημόσιο χώρο, άλλες γυναίκες μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους, καθιστώντας το οικείο γέφυρα κατανόησης.

Ο Λούκας Φερνάνδεθ, υπεύθυνος πολιτιστικών στο Ινστιτούτο Θερβάντες, επισήμανε ότι ο φεμινισμός αποτελεί μια από τις μεγάλες επαναστάσεις του 21ου αιώνα. Ο αγώνας για δικαιώματα και ισότητα των φύλων, όπως φαίνεται από κινήματα όπως το #MeToo και έργα όπως η παρούσα έκθεση, συμβάλλει στην οικοδόμηση πιο δίκαιων κοινωνιών και μας ωθεί να επανεξετάσουμε τις καθημερινές μας σχέσεις.

Ο κ. Φερνάνδεθ υπογράμμισε ότι ο πολιτισμός αποκτά ολοένα και περισσότερο γυναικεία μορφή, με τις γυναίκες να κερδίζουν πεδία ορατότητας στην παραγωγή γνώσης και την τέχνη. Ως παράδειγμα ανέφερε την πρόσφατη τελετή των βραβείων Goya, όπου η Alauda Ruiz de Azúa κέρδισε το βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας, κάτι που, παρά τη συνεχιζόμενη ανάγκη για περαιτέρω δράση, σηματοδοτεί μια θετική αλλαγή.

Το Ινστιτούτο Θερβάντες, σύμφωνα με τον κ. Φερνάνδεθ, προωθεί τον πολιτισμό με ανθρωπιστική σκοπιά, υποστηρίζοντας σύγχρονους δημιουργούς και αναθεωρώντας έργα γυναικών που είχαν περάσει απαρατήρητα. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα, μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, το Ινστιτούτο Θερβάντες έχει οργανώσει πάνω από 60 πολιτιστικές δραστηριότητες με επίκεντρο τη γυναίκα.

Η έκθεση, που επιμελήθηκαν οι Τέβι ντε λα Τόρε, Τερέσα Φερέιρο-Πελετέιρο και Ροβέρτα Βάθκεθ, περιλαμβάνει έργα 35 ισπανόφωνων γυναικών καλλιτεχνών από διάφορες χώρες. Η Αθήνα αποτελεί τον τελευταίο διεθνή σταθμό της έκθεσης, η οποία έχει ήδη παρουσιαστεί σε Λονδίνο, Παρίσι, Βρυξέλλες και Ουτρέχτη.

Η Λήδα Τσενέ, καλλιτεχνική διευθύντρια του Comicdom CON Athens, δήλωσε ότι η έκθεση δίνει φωνή και ορατότητα σε γυναίκες που θέλουν να μοιραστούν την προσωπική τους ιστορία μέσω του κόμικ, ενός μέσου που μπορεί να πει οποιαδήποτε ιστορία, σπάζοντας εμπόδια και δημιουργώντας ταυτότητα. Το αυτοβιογραφικό κόμικ, όπως τόνισε, μπορεί να λειτουργήσει και ως θεραπευτικό εργαλείο.

Αναφορικά με τις Ελληνίδες δημιουργούς, η κ. Τσενέ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την αυξανόμενη συμμετοχή τους στο φεστιβάλ, αλλά επεσήμανε την ανάγκη για μεγαλύτερη εκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, όπως διευθύντριες φεστιβάλ και εκδοτικών οίκων, καθώς και στην απονομή διεθνών βραβείων κόμικς. «Είμαστε εδώ και θα συνεχίσουμε να μιλάμε», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα με την κεντρική έκθεση, θα λειτουργήσει συμπληρωματική βιβλιογραφική έκθεση στη Βιβλιοθήκη «Juan Carlos Onetti», παρουσιάζοντας εκδόσεις των ίδιων των δημιουργών για βαθύτερη κατανόηση του έργου τους.