Πολεμικός μαραθώνιος: Ποιος θα αντέξει περισσότερο στην κούρσα εξοπλισμών;

Χθες, οι πύραυλοι που εκτοξεύτηκαν προς το Ισραήλ έμοιαζαν με φωτεινή καταιγίδα που έσκιζε τον ουρανό. Περισσότερες από 10 χώρες της Μέσης Ανατολής αποτέλεσαν στόχο βαλλιστικών πυραύλων και επιθετικών drones από το Ιράν, με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να απαντούν, εγείροντας το ερώτημα: ποιος μπορεί να αντέξει περισσότερο σε αυτόν τον πολεμικό μαραθώνιο; Ποιος θα ξεμείνει πρώτος από πυραύλους και οπλικά συστήματα;

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την περασμένη Κυριακή ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα μπορούσαν να διατηρήσουν την επίθεση στο Ιράν για «τέσσερις με πέντε εβδομάδες» αν χρειαζόταν, και ότι δεν θα ήταν δύσκολο για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να διατηρήσουν αυτή την ένταση μάχης. Ωστόσο, πολλοί διαφωνούν, επισημαίνοντας ότι οι ελλείψεις στο αμερικανικό οπλοστάσιο είναι ήδη εμφανείς, ιδίως λόγω της εμπλοκής στην Ουκρανία.

Ενώ για το Ισραήλ η έκταση του οπλοστασίου του καλύπτεται από ένα πέπλο μυστηρίου, το βλέμμα στρέφεται στο Ιράν. Η ισλαμική δημοκρατία, αν και διαθέτει φαινομενικά άπειρα όπλα – προετοιμάζεται για τέτοια σενάρια από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 – αντιμετωπίζει το πρόβλημα της διατήρησης ενός ανταγωνιστικού επιπέδου τεχνολογίας. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι δεν πλήττονται στρατηγικοί στόχοι από τους πυραύλους και τα drones που εκτοξεύει.

Υπάρχουν, βεβαίως, λύσεις και για τις δύο πλευρές. Η προσφυγή σε συμμάχους για προμήθεια όπλων, καθώς και η αύξηση της εγχώριας παραγωγής, είναι οι κύριες επιλογές. Στην περίπτωση της Τουρκίας, μάλιστα, παρατηρήθηκε η πρακτική της πληρωμής του Ιράν με το δικό του «νόμισμα», δηλαδή με φθηνές αντιγραφές του drone Sahed.

**ΗΠΑ: Θεωρία και Πράξη**
Το στρατιωτικό δόγμα των Ηνωμένων Πολιτειών προβλέπει επάρκεια οπλισμού για την ταυτόχρονη υποστήριξη δύο πολέμων πλήρους κλίμακας. Θεωρητικά, ανάλογα με την ένταση και τη συχνότητα των βομβαρδισμών, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να υποστηρίξει πόλεμο από μερικές εβδομάδες έως περίπου έναν χρόνο. Ωστόσο, η πραγματικότητα διαφέρει.

Κατά τη θητεία του Μπαράκ Ομπάμα, η Ουάσινγκτον πραγματοποίησε μια παρέμβαση 1 δισεκατομμυρίου γύρων διαμετρήματος 5.5.6, κάτι που θεωρείται απόδειξη της ικανότητας των ΗΠΑ να παράγουν όπλα και συστήματα «για πάντα». Αυτό οφείλεται στη διατήρηση της αμυντικής βιομηχανίας και των αποθηκών πυρομαχικών σε άριστη κατάσταση, χάρη στην τεράστια πελατειακή βάση και τη γενναία χρηματοδότηση από την κυβέρνηση. Αναλυτές πιστεύουν ότι, στην χειρότερη περίπτωση, θα υπάρξει μια μικρή καθυστέρηση μέχρι να ομαλοποιηθεί η εφοδιαστική αλυσίδα.

Όμως, το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Η απεργία 3.000 εργαζομένων στη Lockheed στο Ορλάντο την περασμένη Πρωτομαγιά, η πρώτη από το 1963, και η απεργία 33.000 εργαζομένων στη Boeing το περασμένο φθινόπωρο για αύξηση 38%, υποδηλώνουν προβλήματα στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Το Politico σημειώνει ότι, ενώ ο Λευκός Οίκος, το Πεντάγωνο και οι σύμμαχοι απαιτούν αύξηση της παραγωγής, η Αμερική αντιμετωπίζει έλλειψη πυραύλων, πυρομαχικών και πολεμικών πλοίων. Σύμμαχοι περιμένουν χρόνια για παραδόσεις, ακόμη και το Πεντάγωνο αναγκάζεται να περιμένει καθυστερημένες παραδόσεις κρίσιμων οπλικών συστημάτων, όπως οι πύραυλοι Hellfire και οι εκτοξευτές Javelin.

Οι ΗΠΑ προσπαθούν να αυξήσουν την πολεμική τους ικανότητα, αλλά βασίζονται σε ένα γκρουπ μόλις 5 εισηγμένων εταιρειών αμυντικής τεχνολογίας. Αυτές, αντί να προσλάβουν περισσότερους εργαζόμενους και να δώσουν καλύτερους μισθούς, εστιάζουν στην εικόνα προς τους επενδυτές και την αύξηση της τιμής της μετοχής, περικόπτοντας κόστη και πληρώνοντας μερίσματα.

Ιστορικά, οι ΗΠΑ διαθέτουν 5.177 πυρηνικές κεφαλές και χιλιάδες συμβατικούς πυραύλους, 17.000 VLS (SM-2, SM-3, SM-6 και Tomahawk), 400 ICBMs, 2.000 TLAM, ενώ αντίστοιχα νούμερα έχουν το ναυτικό και την αεροπορία. Το πρόβλημα, σύμφωνα με αναλυτές, δεν είναι το απόθεμα, αλλά η ταχεία κατανάλωση πυραύλων που υπερβαίνει την παραγωγή. Το Πεντάγωνο, ωστόσο, τονίζει την έμφαση στην υψηλή τεχνολογία και τη διατήρηση ενός επιπέδου, όπως αποδείχθηκε από τη δημιουργία ενός φτηνού αντιγράφου του ιρανικού drone Sahed.

**Ιράν: Το Ατέλειωτο Οπλοστάσιο;**
Μόνο χθες, υπολογίζεται ότι το Ιράν εκτόξευσε πάνω από 300 βαλλιστικούς πυραύλους και drones. Η αίσθηση ότι το οπλοστάσιο του Ιράν είναι ατέλειωτο, εγείρει ερωτήματα.

Οι IDF υπολογίζουν ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 2.500 βαλλιστικούς πυραύλους. Παρά τις πρόσφατες απώλειες, το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικιλόμορφα στη Μέση Ανατολή. Το 2022, ο στρατηγός Κένεθ Μακένζι της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ δήλωσε ότι το Ιράν διέθετε «πάνω από 3.000» βαλλιστικούς πυραύλους, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι αναπτυσσόμενες δυνάμεις πυραύλων κρουζ εδάφους-εδάφους. Το Ιράν εξάντλησε εκατοντάδες πυραύλους στον πόλεμο με το Ισραήλ το 2025 και σε ανταλλαγές πυρών το 2024, ενώ το Ισραήλ στόχευσε τα αποθέματα, τους εκτοξευτές και τις παραγωγικές δυνατότητες του Ιράν. Αξιωματούχοι εκτίμησαν το εναπομείναν οπλοστάσιο σε 1.500 πυραύλους και 200 εκτοξευτές στο τέλος του πολέμου, με ενδείξεις, ωστόσο, ότι το Ιράν εργαζόταν για την αναπλήρωση των αποθεμάτων του.

Αναλυτές παρατηρούν «μικτά» σήματα από τον ιρανικό στρατό. Από τη μία, διαθέτει πυραύλους ικανούς να βγουν εκτός ατμόσφαιρας και να «πετάξουν» περισσότερα από 10 drones για να ξεγελάσουν το Iron Dome, καθώς και διηπειρωτικούς, υπερηχητικούς πυραύλους με βεληνεκές 4-6.000 χιλιόμετρα.

Ωστόσο, στα «αντίποινα» για τη δολοφονία του Χαμενεϊ, κάτι δεν κολλάει. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι εκτοξεύονται εναντίον στόχων που δεν έχουν στρατιωτική σημασία. Αυτό αποδίδεται στη δυσκολία πρόσβασης του Ιράν σε κρίσιμες τεχνολογίες λόγω του εμπάργκο και της διεθνούς πίεσης. Παρόλο που θεωρητικά η Κίνα μπορεί να μεταφέρει τεχνολογία ή να παρέχει δορυφορική ενημέρωση, η παροχή κρίσιμων υλικών, όπως πολύτιμα μέταλλα ή μικροτσίπ για τη δορυφορική καθοδήγηση, δεν αναμένεται.

Η αίσθηση επείγοντος του Ιράν για την ανασυγκρότηση του πυραυλικού του οπλοστασίου, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού κογκρέσου, αντανακλά τις σημαντικές επενδύσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών στη βελτίωση της ετοιμότητας, της ακρίβειας και της ευστοχίας των πυραύλων του, ώστε να αποτελέσουν ισχυρό συμβατικό μέσο αποτροπής. Η έμφαση στην ακρίβεια και την ορθότητα προηγήθηκε της επέκτασης της εμβέλειας, με ένα αυτοεπιβαλλόμενο όριο 2.000 χλμ. από το 2015. Ωστόσο, το Ιράν θα μπορούσε να εγκαταλείψει αυτό το όριο ανά πάσα στιγμή, έχοντας αναπτύξει το σύστημα Khorramshahr, το οποίο θα μπορούσε να φτάσει σε μεγαλύτερες αποστάσεις με ελαφρύτερη κεφαλή.

Η έμφαση στην ετοιμότητα οδήγησε το Ιράν στην ανάπτυξη πυραύλων στερεού καυσίμου, απομακρύνοντάς το από την προηγούμενη εξάρτησή του από υγρά καύσιμα. Μετά την κακή απόδοση ορισμένων πυραύλων του έναντι αμερικανικών και ισραηλινών αεράμυνας το 2024-2025, το Ιράν προσπάθησε επίσης να βελτιώσει την ευελιξία των οχημάτων επανεισόδου και των κεφαλών του.

Παρόλο που οι παραδοσιακές ικανότητες αποτελούν το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, πολλοί ιρανικοί πύραυλοι είναι ικανοί να μεταφέρουν πυρηνικά φορτία, ένα διαχρονικό διεθνές θέμα ανησυχίας. Η απόφαση 1929 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, που τέθηκε εκ νέου σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 2025, απαγορεύει στο Ιράν δραστηριότητες σχετικές με βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να μεταφέρουν πυρηνικά όπλα. Η διεθνής νομική απαγόρευση συνοδεύεται από περιορισμούς του ΟΗΕ στην προμήθεια πυραυλικής τεχνολογίας και στοχευμένες κυρώσεις. Παρά τους περιορισμούς, το Ιράν επιμένει στην ανάπτυξη πυραύλων που είναι εγγενώς ικανοί να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές, καθώς και διαστημικών οχημάτων εκτόξευσης (SLV) που χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνολογίες. Το Ιράν, τελικά, διαθέτει ένα σημαντικό απόθεμα, αλλά όχι απαραίτητα και την αντίστοιχη τεχνολογία.