Η ελληνική οικονομία σε ετοιμότητα: Σχεδιασμοί για πιθανές επιπτώσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή

Με το βλέμμα στραμμένο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, η ελληνική κυβέρνηση επανεξετάζει τους σχεδιασμούς της για το νέο οικονομικό τοπίο που διαμορφώνεται. Αξιοποιώντας την εμπειρία από τις διαδοχικές διεθνείς οικονομικές κρίσεις της προηγούμενης πενταετίας, και με τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Οικονομίας πλέον επικεφαλής του Eurogroup, το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη ξεκινήσει «ασκήσεις επί χάρτου» για τις πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και τα μέτρα στήριξης που ενδέχεται να χρειαστούν.

Από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαμηνύουν ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παρακολουθούνται με ψυχραιμία και αυξημένη προσοχή. «Οι όποιες επιπτώσεις στην οικονομία θα εξαρτηθούν πρωτίστως από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης», επισημαίνουν συνεργάτες του υπουργού. Τονίζουν δε ότι «το υπουργείο διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία και, εφόσον απαιτηθεί, θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις».

Στο τραπέζι βρίσκονται, αναπόφευκτα, ακόμη και δοκιμασμένες λύσεις όπως παροχές και στοχευμένα μέτρα στήριξης για πολίτες και επιχειρήσεις, παρόμοιες με το fuel pass. Ωστόσο, πηγές από το υπουργείο υπενθυμίζουν ότι «βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο». Υπενθυμίζουν, επιπλέον, ότι την τελευταία φορά που εφαρμόστηκαν τέτοιες παροχές, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου είχαν παραμείνει σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για έναν μήνα, ωθώντας τις τιμές στην αντλία στα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ το κόστος των μέτρων στήριξης ξεπέρασε τα 200 εκατομμύρια ευρώ, σε ένα διεθνές περιβάλλον που επέτρεπε δημοσιονομική χαλάρωση. Αντίθετα, πρόσφατα οι τιμές του brent έκλεισαν κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι.

Τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας για παρεμβάσεις στηρίζονται σε δύο πυλώνες. Σε εθνικό επίπεδο, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες έχουν προσαρμοστεί, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία σε περιόδους κρίσης, γεγονός που, σε συνδυασμό με την επιτευχθείσα δημοσιονομική ισορροπία, προσφέρει περιορισμένα αλλά υπαρκτά περιθώρια παρεμβάσεων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης της «ρήτρας διαφυγής», αν και το αυξημένο χρέος των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών περιορίζει τα περιθώρια για ευρείες «χαλαρώσεις». Η έκβαση των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή αναμένεται να καθορίσει τις ανάγκες και τις αποφάσεις.

Η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα σε εξωγενείς κρίσεις, όπως αναφέρεται και στον Προϋπολογισμό του 2026, όπου εκτιμάται ότι οι αρνητικές επιδράσεις είναι διαχειρίσιμες. Ο προϋπολογισμός είχε βασιστεί στην παραδοχή διεθνούς τιμής πετρελαίου στα 62,4 δολάρια το βαρέλι, αλλά ενσωματώθηκε και το δυσμενές σενάριο εκτόξευσης στα 100 δολάρια. Σύμφωνα με την ανάλυση ευαισθησίας, ένα τέτοιο σενάριο θα οδηγούσε σε μείωση του ΑΕΠ κατά 0,45% (στο 1,9% ο ρυθμός ανάπτυξης), άνοδο του πληθωρισμού στο 4,7% και πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,7%. Ωστόσο, το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξανόταν, οδηγώντας σε μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα υποχωρήσουν, αλλά σε ονομαστικούς θα αυξηθούν, επιδεινώνοντας ελαφρώς το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Αυτές οι συνθήκες υπογραμμίζουν τα όρια άσκησης της οικονομικής πολιτικής, η οποία πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει ακραία σενάρια. «Βαρόμετρο» για την ελληνική οικονομία παραμένει ο τουρισμός, ο οποίος είναι ευάλωτος σε καταστάσεις γενικευμένης διεθνούς κρίσης.