Δήμοι αγνοούν νόμο για πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα

Σε δυσάρεστο συμπέρασμα κατέληξε πρόσφατο ρεπορτάζ του myota.gr, το οποίο αποκάλυψε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των δημοτικών υπηρεσιών αγνοεί τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές. Συγκεκριμένα, το άρθρο 59 του ν. 5143/2024, που τροποποίησε το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999), θέτει το πλαίσιο για την άσκηση του δικαιώματος των πολιτών στην πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα, αλλά φαίνεται να μην εφαρμόζεται.

Το άρθρο 5, όπως αντικαταστάθηκε, ορίζει ρητά ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο έχει το δικαίωμα, μέσω γραπτής, διά ζώσης ή ηλεκτρονικής αίτησης, να λαμβάνει γνώση των δημόσιων εγγράφων. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τα διοικητικά έγγραφα (εκθέσεις, μελέτες, πρακτικά, στατιστικά στοιχεία, εγκύκλιες οδηγίες, απαντήσεις της Διοίκησης, γνωμοδοτήσεις, αποφάσεις) που συντάσσονται από τις δημόσιες υπηρεσίες, όσο και τα ιδιωτικά έγγραφα που κατατίθενται και φυλάσσονται σε αυτές.

Σημαντική αλλαγή αποτελεί η κατάργηση της απαίτησης για επίδειξη εύλογου ενδιαφέροντος για την πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα. Από την 1η Ιανουαρίου 2025, όλοι οι πολίτες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά. Ακόμη, προβλέπεται ότι εάν ένας περιορισμός ισχύει μόνο για μέρος των πληροφοριών ενός εγγράφου, το υπόλοιπο έγγραφο πρέπει να χορηγείται, με τη διοικητική αρχή να υποχρεούται να διευκρινίζει τις διαγραφείσες πληροφορίες, το σημείο τους στο κείμενο και τους λόγους της διαγραφής.

Η προθεσμία απάντησης της διοίκησης παραμένει είκοσι (20) ημέρες, κατά τις οποίες οφείλει να απαντήσει θετικά ή αρνητικά στο αίτημα.

Η αφορμή για τη σύνταξη του άρθρου αποτέλεσε η αποστολή αιτήματος σε 20 δήμους για τη χορήγηση μελετών που αναφέρονται στο ΚΗΜΔΗΣ. Από αυτούς, μόνο ένας δήμος ανταποκρίθηκε πλήρως, στέλνοντας αριθμό πρωτοκόλλου και στη συνέχεια το σχετικό έγγραφο. Ένας δεύτερος δήμος ανέφερε τηλεφωνικά υπερβολικό φόρτο εργασίας, ενώ οι υπόλοιποι 18 αγνόησαν εντελώς το αίτημα, υποδεικνύοντας σοβαρή έλλειψη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία.