Κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή: Η Οικονομία σε Εγρήγορση
Η αντίδραση των αγορών, οι τιμές του πετρελαίου και ο κίνδυνος για τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί με ψυχραιμία, αλλά και έντονη εγρήγορση, την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, καθώς οι διεθνείς αγορές ανοίγουν τη Δευτέρα. Τις πρώτες ώρες, οι αγορές θα «μετρήσουν» τις άμεσες επιπτώσεις των στρατιωτικών πληγμάτων του Σαββατοκύριακου, καθώς και τη στάση των πετρελαιοπαραγωγών χωρών ΟΠΕΚ+. Οι χώρες αυτές συνεδρίασαν την Κυριακή, εν όψει των εξελίξεων, προκειμένου να αποφασίσουν για ενδεχόμενη αύξηση της παραγωγής τους τον Μάρτιο.
Ωστόσο, στο υπουργείο Οικονομικών και στο ενεργειακό επιτελείο, ο πλέον κρίσιμος και ανησυχητικός παράγοντας δεν είναι τόσο η άμεση αντίδραση των τιμών, όσο κυρίως το ενδεχόμενο παρατεταμένου ή και οριστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν.
«Πού θα γείρει η πλάστιγγα»
Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι «το πρώτο πράγμα που κοιτάμε είναι πώς θα ανοίξουν οι αγορές τη Δευτέρα» και πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές του Brent και των καυσίμων στην περιοχή της Μεσογείου. Η οδηγία είναι η συνεχής παρακολούθηση των διεθνών δεικτών, με ιδιαίτερη έμφαση στις τιμές Platts Μεσογείου, στις οποίες βασίζονται καθημερινά τα διυλιστήρια για την τιμολόγηση της βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης προς τις εταιρείες εμπορίας.
Αρμόδιες πηγές, ωστόσο, εξηγούν ότι η «αισχροκέρδεια» παραμονεύει, και ότι η καθημερινή παρακολούθηση των τιμών δεν σημαίνει αυτόματες αυξήσεις στις αντλίες από την ίδια μέρα. Τα διυλιστήρια, όπως τονίζουν υπηρεσιακά στελέχη, δεν πωλούν με βάση το κόστος παλαιότερων φορτίων ή αποθεμάτων, αλλά με βάση τη χρηματιστηριακή τιμή της ημέρας στις διεθνείς αγορές. Αυτό σημαίνει ότι μια απότομη άνοδος στις διεθνείς αγορές, εάν διατηρηθεί για πάνω από λίγες ημέρες, αναμένεται να αρχίσει να αντικατοπτρίζεται σταδιακά (περίπου μία εβδομάδα αργότερα) στις τιμές των εταιρειών εμπορίας και, τελικά, στις τιμές αντλίας.
Από την άλλη πλευρά, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται σχεδόν το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου – περίπου 21 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα – μαζί με σημαντικές ποσότητες LNG. Μέσω των στενών, εξάγουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, αλλά και το ίδιο το Ιράν και το Κατάρ.
Μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας, ή ακόμη και η απειλή της, αρκεί για να τροφοδοτήσει έντονη αβεβαιότητα και ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» στις τιμές πετρελαίου και ναυτασφαλίσεων. Στο οικονομικό επιτελείο θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι μια πλήρης και μακράς διάρκειας παρεμπόδιση της ροής θα προκαλούσε απότομη άνοδο τιμών, η οποία θα χρειαζόταν εβδομάδες έως μήνες για να απορροφηθεί, ακόμη και αφού αποκατασταθεί η ομαλή ροή.
Στα «χαμηλά» του το πετρέλαιο
Τις τελευταίες εβδομάδες, η τιμή του Brent κινούνταν γύρω στα 70-73 δολάρια το βαρέλι. Αυτά τα επίπεδα θεωρούνται σχετικά χαμηλά σε σύγκριση με τα 100 δολάρια κατά μέσο όρο του 2022, αλλά και τα «υψηλά» των 120-130 δολαρίων που είχαν καταγραφεί στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ιστορικά, το Brent έχει φτάσει ακόμη και πάνω από τα 140 δολάρια το βαρέλι, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο διακύμανσης (έως και διπλασιασμός από τα σημερινά επίπεδα) σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Ωστόσο, στο οικονομικό επιτελείο επισημαίνουν ότι, ως αφετηρία, η αγορά βρίσκεται σήμερα σε τιμές αισθητά χαμηλότερες από αυτές της κρίσης του 2022, κάτι που προσφέρει ένα μικρό «μαξιλάρι» πριν φανεί ο αντίκτυπος στον πληθωρισμό και την κατανάλωση.