Η ΚΕΔΕ ενισχύει τους Δήμους στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης

Η κλιματική κρίση επιβάλλει τη διαρκή ετοιμότητα των Δήμων, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξημένες προκλήσεις λόγω της αύξησης των φυσικών καταστροφών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) διοργάνωσε το θεματικό συνέδριο «Κλιματική Κρίση και Πολιτική Προστασία – Ενδυναμώνοντας τους Δήμους με εκπαίδευση και νέες τεχνολογίες». Στόχος του συνεδρίου ήταν η ενίσχυση της προσαρμογής των Δήμων στις σύγχρονες απαιτήσεις και η αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας μέσω της εκπαίδευσης και της υιοθέτησης νέων τεχνολογιών.

Η κλιματική κρίση έχει μετατραπεί σε δομικό παράγοντα της δημόσιας πολιτικής. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και οι καύσωνες πλήττουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές και την οικονομία. Οι Δήμοι έχουν πλέον αυξημένες αρμοδιότητες στην πρόληψη, την ετοιμότητα, την απόκριση και την αποκατάσταση. Η Πολιτική Προστασία περιλαμβάνει επίσης τη διαχείριση τεχνολογικών ατυχημάτων, με δυνητικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Παρότι ο έλεγχος και η αδειοδότηση βιομηχανικών εγκαταστάσεων ανήκουν στην κεντρική διοίκηση, οι Δήμοι οφείλουν να διασφαλίζουν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα μέσω επικαιροποιημένων σχεδίων και τακτικών ασκήσεων. Η στενή συνεργασία μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματικότητα του συστήματος Πολιτικής Προστασίας. Ωστόσο, η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους δεν συνοδεύθηκε από αντίστοιχη ενίσχυση πόρων, προσωπικού και τεχνικής υποστήριξης, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους τους μικρότερους, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους.

Η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των Δήμων απαιτεί συστηματική και πιστοποιημένη εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων στελεχών – αιρετών, υπηρεσιακών, τεχνικού προσωπικού και εθελοντών. Η εκπαίδευση πρέπει να είναι δομημένη, χρηματοδοτούμενη, να περιλαμβάνει ασκήσεις και αξιολογήσεις, ενώ παράλληλα είναι απαραίτητη η θέσπιση ενιαίου πλαισίου πιστοποίησης.

Παράλληλα, οι νέες τεχνολογίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Η αξιοποίηση γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών (GIS), συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, drones, ψηφιακών πλατφορμών διαχείρισης συμβάντων και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης είναι αναγκαία. Ωστόσο, η αποτελεσματική χρήση τους προϋποθέτει κατάλληλη εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και διαλειτουργικότητα, διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε όλους τους Δήμους.

Η ΚΕΔΕ τάσσεται υπέρ της επένδυσης στην εκπαίδευση και την τεχνολογία ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις για ένα σύγχρονο, προληπτικό και ανθεκτικό μοντέλο Πολιτικής Προστασίας. Η ψηφιακή ετοιμότητα των Δήμων και η καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης είναι κρίσιμοι παράγοντες για τη μείωση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Σχετικά με τον πρόσφατο νόμο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, η ΚΕΔΕ έχει επιδιώξει την ενίσχυση του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης μέσω παροχής πόρων και εργαλείων. Επισημαίνεται η ανάγκη διατήρησης διαλόγου για τις δευτερογενείς ρυθμίσεις.

Η ΚΕΔΕ προτείνει επίσης συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, όπως:

* **Εθελοντικές Ομάδες:** Θέσπιση ειδικής σήμανσης για τα οχήματά τους και εφαρμογή της απαλλαγής από τέλη κυκλοφορίας.
* **Εποχικό Προσωπικό:** Δυνατότητα σύναψης συμβάσεων έως έξι μηνών και εξαίρεση από την υποχρεωτική μεσολάβηση δωδεκάμηνου.
* **Αυτοτελή Τμήματα Πολιτικής Προστασίας:** Στελέχωση μέσω ειδικών προκηρύξεων ΑΣΕΠ, με καθορισμό ελάχιστων οργανικών θέσεων και συνεχή εκπαίδευση.
* **ΣΑΤΑ Πολιτικής Προστασίας:** Μετατροπή της ΣΑΤΑ πυροπροστασίας σε ΣΑΤΑ Πολιτικής Προστασίας, με κατανομή χρηματοδότησης σε δύο δόσεις και δυνατότητα σύνδεσης της δεύτερης με συμβάσεις για δράσεις πρόληψης.
* **Πρόγραμμα Κοινωφελούς Εργασίας:** Άμεσος σχεδιασμός ειδικού προγράμματος για την ενίσχυση δράσεων πρόληψης και καθαρισμού.
* **Ειδικό Πρόγραμμα Υποστήριξης Εφαρμογής του Νόμου:** Θέσπιση ειδικού προγράμματος με κοστολογημένες δράσεις, χρηματοδότηση και σύναψη προγραμματικής σύμβασης.
* **Ανθεκτικότητα Πόλεων:** Δημιουργία ειδικού λογαριασμού από το τέλος ανθεκτικότητας για την κάλυψη έργων που συμβάλλουν στην ανθεκτικότητα των πόλεων.

Η Πολιτική Προστασία είναι συλλογική ευθύνη. Οι Δήμοι, λόγω της εγγύτητάς τους στον πολίτη, διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Η ΚΕΔΕ θα συνεχίσει να διεκδικεί σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκή χρηματοδότηση, μόνιμες δομές, κατάλληλο προσωπικό, καινοτόμες τεχνολογίες και ουσιαστική εκπαίδευση. Η πρόληψη αποτελεί επένδυση στη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών και στην εμπιστοσύνη των πολιτών.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας της ΚΕΔΕ, κ. Βλάσης Σιώμος, στον χαιρετισμό του, τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, και πρέπει να μιλά με ουσιαστικό και τεκμηριωμένο λόγο, καταθέτοντας ρεαλιστικές προτάσεις. Υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου της Αυτοδιοίκησης στον εθνικό σχεδιασμό, τονίζοντας ότι ισχυροί Δήμοι με επαρκή χρηματοδότηση, σαφές θεσμικό πλαίσιο και ενισχυμένες υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας είναι απαραίτητοι. Η εκπαίδευση και η καινοτομία, μέσω νέων τεχνολογιών, θεωρούνται βασικά εργαλεία πρόληψης και αποτελεσματικής διαχείρισης κρίσεων, με στόχο μια ανθεκτική, σύγχρονη και καινοτόμο Τοπική Αυτοδιοίκηση.