Το αδιέξοδο της δημοτικής οδοποιίας: Άμεση ανάγκη για εθνικό πρόγραμμα συντήρησης

Η κατάσταση της δημοτικής οδοποιίας και το αδιέξοδο χρηματοδότησης των απαραίτητων συντηρήσεων βρέθηκαν στο επίκεντρο του πρόσφατου Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Ο δήμαρχος Αγρινίου και Β’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, κ. Παπαναστασίου, έθεσε επιτακτικά το αίτημα για ένα εθνικό πρόγραμμα αποκατάστασης και συντήρησης δρόμων, ενώ παράλληλα ανέδειξε την ανάγκη ελέγχου των παρόχων κοινής ωφέλειας.

Ο κ. Παπαναστασίου περιέγραψε μια ζοφερή εικόνα γενικευμένης φθοράς, επισημαίνοντας τις σημαντικές καταστροφές που έχουν υποστεί τα οδοστρώματα σε δήμους σε όλη τη χώρα, ως αποτέλεσμα ακραίων καιρικών φαινομένων και έντονων, παρατεταμένων βροχοπτώσεων. Η παρέμβασή του ήταν σαφής: απαιτείται άμεσα ένα ειδικό πρόγραμμα διόρθωσης και συντήρησης της δημοτικής οδοποιίας, καθώς οι υφιστάμενοι πόροι είναι ανεπαρκείς, ενώ οι ανάγκες έχουν πολλαπλασιαστεί μετά τον φετινό χειμώνα.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις παρεμβάσεις από εταιρείες φυσικού αερίου, ηλεκτρισμού και ευρυζωνικών δικτύων, όπως η ΔΕΗ, η Ελληνική Εταιρεία Διανομής Αερίου και οι πάροχοι οπτικών ινών. Επισημάνθηκε η συχνή κατάσταση όπου γίνονται τομές σε πρόσφατα ασφαλτοστρωμένους δρόμους, χωρίς ουσιαστική αδειοδότηση ή έλεγχο. Η αποκατάσταση γίνεται συχνά πρόχειρα, από υπεργολάβους, με αποτέλεσμα να μην τηρούνται τεχνικές προδιαγραφές (όπως η απαιτούμενη βάθος τοποθέτησης δικτύων 40 εκ.) και να προκαλούνται καταστροφές ακόμη και σε υφιστάμενα δίκτυα. Το μήνυμα ήταν αδιαμφισβήτητο: απαιτείται κεντρική ρύθμιση και αυστηρή εποπτεία, καθώς οι δήμοι δεν μπορούν να συνεχίσουν να επενδύουν σε νέα οδοστρώματα, τα οποία καταστρέφονται λίγους μήνες μετά από ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις.

Η συζήτηση συνδέθηκε άρρηκτα με το χρηματοδοτικό σκέλος και το μέλλον του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης». Ο κ. Παπαναστασίου τόνισε ότι εφόσον διαπιστώνεται τεράστια ανάγκη, θα πρέπει να υπάρξει αντίστοιχο πρόγραμμα. Ωστόσο, βασική θέση είναι ότι για να υπάρξει νέο πρόγραμμα, πρέπει να κλείσει το προηγούμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, από τα περίπου 2 δισ. ευρώ χρηματοδότησης (μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων), έχει απορροφηθεί περίπου το 1 δισ. και το 60% των έργων βρίσκεται περίπου στο 50% της υλοποίησης. Ο προβληματισμός, όμως, έγκειται στο ότι εάν κλείσει τώρα το πρόγραμμα, μεγάλο ποσοστό έργων κινδυνεύει να μείνει ημιτελές. Ο κ. Κωνσταντέλος χαρακτήρισε την κατάσταση «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», υπογραμμίζοντας ότι η συνέχιση του ίδιου μοντέλου δεν θα οδηγήσει στον σχεδιασμό νέου προγράμματος, ενώ η πρόωρη διακοπή του θέτει σε κίνδυνο ώριμα έργα.

Το κρίσιμο ζήτημα των συντηρήσεων ανέδειξε περαιτέρω ο κ. Παπαναστασίου, διευκρινίζοντας ότι αυτές δεν χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ, ούτε καλύπτονται από το Πράσινο Ταμείο, ούτε εντάσσονται στον «Τρίτση» ως τέτοιες. Οι συντηρήσεις, υποστήριξε, μπορούν να χρηματοδοτηθούν αποκλειστικά από εθνικούς πόρους, μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ή εφόσον αυξηθεί η ΣΑΤΑ. Τονίστηκε ότι οι δήμοι δεν μπορούν να στηρίζονται αποκλειστικά σε συγχρηματοδοτούμενα εργαλεία, όταν το πρόβλημα είναι η καθημερινή φθορά των υποδομών.

Το πολιτικό μήνυμα προς το Υπουργείο συνοψίζεται σε τρία σημεία: άμεση εθνική πρωτοβουλία για τη συντήρηση της δημοτικής οδοποιίας, θεσμικό πλαίσιο ελέγχου των παρόχων και αυστηρή επίβλεψη των αποκαταστάσεων, καθώς και μια καθαρή στρατηγική για το μέλλον μετά τον «Τρίτση», χωρίς διαρκείς συμπληρωματικές εντάξεις και απεντάξεις. Η συζήτηση ανέδειξε το δομικό πρόβλημα χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης: οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν κρίσιμες υποδομές χωρίς σταθερό, επαρκές και θεσμικά κατάλληλο εργαλείο συντήρησης.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο, καθώς η δημοτική οδοποιία δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Αφορά άμεσα την οδική ασφάλεια, την καθημερινότητα των πολιτών, την προσβασιμότητα των ΑμεΑ, την τοπική οικονομική δραστηριότητα και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Το μήνυμα από το Δ.Σ. της ΚΕΔΕ ήταν σαφές: χωρίς εθνικό πρόγραμμα συντηρήσεων, οι δήμοι θα συνεχίσουν να «κυνηγούν» φθορές αντί να σχεδιάζουν βιώσιμες υποδομές. Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Πολιτεία με ένα συγκροτημένο, πολυετές πρόγραμμα ΠΔΕ αποκλειστικά για συντηρήσεις, ή το πρόβλημα θα μετατεθεί για άλλη μια χρονιά;