Στέγαση στην Ελλάδα: Δραματική αύξηση του κόστους και της πίεσης στα νοικοκυριά
Σοκάρουν τα στοιχεία της Eurostat: Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην υπερφόρτωση κόστους στέγασης και στην αδυναμία θέρμανσης
Η στέγαση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της κοινωνικής ευημερίας και της οικονομικής σταθερότητας. Ωστόσο, τα τελευταία δεδομένα της Eurostat καταδεικνύουν ότι, για την Ελλάδα, η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και ποιοτική στέγη εξελίσσεται σε έναν από τους σοβαρότερους παράγοντες κοινωνικής και οικονομικής πίεσης.
Ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση η στεγαστική επιβάρυνση παρουσιάζεται συγκρατημένη ή και μειούμενη, η ελληνική πραγματικότητα αποκλίνει θεαματικά. Σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες πολίτες ζει σε νοικοκυριά με ληξιπρόθεσμες οφειλές που σχετίζονται με τη στέγαση, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μόλις 9%. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά υπερφόρτωσης κόστους στέγασης στην ΕΕ, επηρεάζοντας δυσανάλογα τόσο τα αστικά όσο και τα αγροτικά νοικοκυριά. Αυτά τα στοιχεία σκιαγραφούν μια γενικευμένη στεγαστική πίεση που εκτείνεται πέραν του κόστους, επηρεάζοντας την ποιότητα κατοικίας, τον διαθέσιμο χώρο και την ενεργειακή επάρκεια.
**Σοκαριστικά Δεδομένα: Η Ελλάδα στην Κορυφή της Στεγαστικής Πίεσης**
Ειδικότερα, το 2024, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ληξιπρόθεσμων οφειλών που σχετίζονται με τη στέγαση (δάνεια, ενοίκια, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας) βρισκόταν στο 9,2%, η Ελλάδα κατέγραψε το τρομακτικό ποσοστό 42,8%. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες αδυνατεί να ανταποκριθεί έγκαιρα σε αυτές τις βασικές υποχρεώσεις. Σε σύγκριση, η Βουλγαρία και η Ρουμανία ακολουθούν με 18,7% και 15,3% αντίστοιχα, ενώ χώρες όπως η Τσεχία (3,4%), η Ολλανδία (3,9%) και η Πολωνία (4,2%) βρίσκονται πολύ μακριά.
Η κατάσταση επιδεινώνεται αν ανατρέξει κανείς στο χρονικό εύρος 2010-2024. Ενώ στις περισσότερες χώρες της ΕΕ το ποσοστό των πολιτών με τέτοιες οφειλές μειώθηκε από 12% σε 9,2%, στην Ελλάδα σημειώθηκε εκρηκτική αύξηση από 31% το 2010 στο 42,8% το 2024. Αυτή η αύξηση, αντίθετη με την ευρωπαϊκή τάση, υποδηλώνει βαθιές δομικές αδυναμίες και πολιτικές επιλογές που επιβαρύνουν δυσανάλογα το κόστος διαβίωσης.
**Υπερφόρτωση Κόστους Στέγασης: Μια Γενικευμένη Ελληνική Πραγματικότητα**
Ο δείκτης υπερφόρτωσης κόστους στέγασης, που αφορά τα νοικοκυριά όπου οι δαπάνες για στέγη υπερβαίνουν το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, καταδεικνύει ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης, τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές. Το 2024, περίπου το 29% των κατοίκων πόλεων και το 27,5% των κατοίκων αγροτικών περιοχών βιώνουν αυτή την ακραία επιβάρυνση. Η ανησυχητική αυτή εικόνα είναι σχεδόν ομοιόμορφη σε όλη την Ελλάδα, γεγονός που παραπέμπει σε διαρθρωτικά προβλήματα της στεγαστικής αγοράς και του διαθέσιμου εισοδήματος.
Συγκριτικά, στην ΕΕ, το 2024 περίπου το 10% του πληθυσμού των πόλεων και το 6% των αγροτικών περιοχών αντιμετώπιζε υπερφόρτωση κόστους στέγασης. Η Ελλάδα, με 29% στις πόλεις και 28% στις αγροτικές περιοχές, υπερτερεί κατά πολύ, ξεπερνώντας ακόμη και τη Δανία (23% στις πόλεις) και τη Γερμανία (11% στις αγροτικές περιοχές).
**Ενεργειακή Αδυναμία και Υπερπληθυσμός: Άλλες Όψεις της Στέγαστικής Κρίσης**
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα εκδηλώνεται και μέσω της ενεργειακής αδυναμίας. Σχεδόν ένας στους πέντε Έλληνες πολίτες (19%) δηλώνει ότι δεν μπορεί να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό, ποσοστό που ισοφαρίζει αυτό της Βουλγαρίας και είναι πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου (9%).
Ο υπερπληθυσμός των κατοικιών αποτελεί επίσης σοβαρό πρόβλημα, με την Ελλάδα να καταγράφει ποσοστό 27% (2024), πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (16,9%). Το μέσο μέγεθος κατοικίας, με 1,3 δωμάτια ανά άτομο, είναι αισθητά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,7 δωμάτια), συνδέεται δε άμεσα με την αδυναμία αυτονομίας των νέων (67,3% ζουν ακόμα με τους γονείς τους) και την έλλειψη ιδιωτικότητας.
Συνολικά, τα στοιχεία της Eurostat σκιαγραφούν μια Ελλάδα που βρίσκεται δομικά εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου στο θέμα της στέγασης. Υψηλά ποσοστά οφειλών, εκτεταμένη υπερφόρτωση κόστους, περιορισμένος χώρος, υπερπληθυσμός και ενεργειακή αδυναμία συνθέτουν μια εικόνα σοβαρής στεγαστικής κρίσης που πλήττει την κοινωνική συνοχή και τις προοπτικές της νέας γενιάς. Η συστηματική παρακολούθηση των δεικτών και η χάραξη στοχευμένων πολιτικών είναι επιτακτική ανάγκη για να αποκατασταθεί η στέγη ως θεμέλιο αξιοπρεπούς διαβίωσης.