Ο Βανς διαψεύδει μακροχρόνιο πόλεμο με το Ιράν, αλλά η διπλωματία παραμένει σε αδιέξοδο
Παρά τις διαβεβαιώσεις για αποφυγή μακράς σύρραξης, οι έμμεσες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν στη Γενεύη ολοκληρώνονται χωρίς συμφωνία, ενώ η ένταση στην περιοχή κλιμακώνεται.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, εξέφρασε την πεποίθησή του ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα για μια μακρόχρονη πολεμική αναμέτρηση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μιλώντας σε συνέντευξή του στην Washington Post. Ωστόσο, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο νέων αεροπορικών βομβαρδισμών, την ώρα που ο τρίτος γύρος έμμεσων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη ολοκληρώθηκε χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία.
«Προτιμάμε τη διπλωματική επιλογή»
«Η ιδέα ότι θα εμπλακούμε σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή για χρόνια, χωρίς κανένα τέλος ενόψει — δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα να γίνει αυτό», δήλωσε ο κ. Βανς, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι «όλοι προτιμούμε τη διπλωματική οδό». Πρόσθεσε δε ότι οι εξελίξεις θα εξαρτηθούν «από τις ενέργειες και τις δηλώσεις των Ιρανών».
Την Πέμπτη, απεσταλμένοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησαν στη Γενεύη τον τρίτο κύκλο έμμεσων συνομιλιών με την Τεχεράνη, με τη διαμεσολάβηση του σουλτανάτου του Ομάν. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αμπάς Αραγτσί, έκανε λόγο μέσω X για τις «πιο εντατικές» συνομιλίες «μέχρι τώρα», αναφερόμενος σε «περαιτέρω πρόοδο».
Χωρίς συμφωνία, με νέες τεχνικές επαφές
Παρά τις δηλώσεις περί προόδου, ο τελευταίος γύρος συνομιλιών στη Γενεύη ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία. Αμερικανοί αξιωματούχοι, υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφεραν ότι οι απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ έθεσαν ως βασική προϋπόθεση την καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν, καθώς και την παράδοση όλου του εναπομείναντος εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ.
Η Ουάσινγκτον ζητεί νέα συμφωνία μόνιμου χαρακτήρα, χωρίς ρήτρες λήξης όπως στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) της περιόδου Ομπάμα, από το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ κατά την πρώτη του θητεία, επαναφέροντας αυστηρές κυρώσεις.
Η Τεχεράνη απέρριψε την πρόταση μεταφοράς των αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό και διατύπωσε αντιρρήσεις για τον τερματισμό του εμπλουτισμού, τη διάλυση εγκαταστάσεων ή την επιβολή μόνιμων περιορισμών. Παράλληλα, επιμένει στο δικαίωμά της στον εμπλουτισμό, προτείνοντας εναλλακτικές, όπως μείωση του επιπέδου από το 60% στο 1,5% ή προσωρινή αναστολή.
Κλιμάκωση πίεσης και στρατιωτική παρουσία
Οι αμερικανικές απαιτήσεις διατυπώθηκαν λίγες ημέρες μετά την ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο, όπου κατηγόρησε το Ιράν ότι επιδιώκει πυρηνικό όπλο και διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, κατηγορίες που η Τεχεράνη απορρίπτει. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.
Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε σημαντική ενίσχυση της αεροναυτικής τους παρουσίας στην περιοχή, με ανάπτυξη αεροσκαφών ανεφοδιασμού, επιθετικών Α-10 και δύο αεροπλανοφόρων, σε μια από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις ισχύος από το 2003.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «δεν θα εικάσω πόσο κοντά βρίσκονται, αλλά είναι σαφές ότι επιδιώκουν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους», προσθέτοντας ότι η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το βαλλιστικό πρόγραμμα αποτελεί «μεγάλο, μεγάλο πρόβλημα».
Επιφυλάξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες εκφράζουν επιφυλάξεις για ενδεχόμενη συμφωνία που θα επέτρεπε περιορισμένο εμπλουτισμό. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ότι «αν εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί στο Ιράν έστω και πολύ μικρός εμπλουτισμός για λόγους διατήρησης προσχημάτων, τότε καμία συμφωνία».
Σημείο τριβής παραμένει και η άρση των κυρώσεων. Οι ΗΠΑ φέρονται να προσφέρουν περιορισμένη ελάφρυνση, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει ουσιαστική ανακούφιση της οικονομίας της. Οι συνομιλίες στη Γενεύη επικεντρώθηκαν πρωτίστως στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.