ΗΠΑ και Ιράν σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα

ΗΠΑ και Ιράν θα βρεθούν την Πέμπτη στη Γενεύη, για έναν νέο γύρο συνομιλιών με κεντρικό άξονα την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Στόχος είναι η αποτροπή περαιτέρω στρατιωτικών πληγμάτων, σε μια περίοδο έντονης στρατιωτικής κινητοποίησης στην ευρύτερη περιοχή.

Οι δύο χώρες επανεκκίνησαν τις διαπραγματεύσεις αυτόν τον μήνα, προσπαθώντας να υπερβούν το αδιέξοδο δεκαετιών αναφορικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον, άλλες δυτικές χώρες και το Ισραήλ εκφράζουν ανησυχίες ότι το πρόγραμμα αποσκοπεί στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, κατηγορίες που το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, στις έμμεσες συνομιλίες θα συμμετάσχουν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ την ιρανική αντιπροσωπεία θα εκπροσωπήσει ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η συνάντηση ακολουθεί επαφές που έλαβαν χώρα την προηγούμενη εβδομάδα στην ίδια πόλη, με τη διαμεσολάβηση του Υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι.

**«Μείζον πρόβλημα οι βαλλιστικοί πύραυλοι»**

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης, δηλώνοντας προτίμηση για διπλωματική λύση, αλλά τονίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Στο πλαίσιο της πίεσης, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, περιλαμβανομένων μαχητικών αεροσκαφών, αεροπλανοφόρων, αντιτορπιλικών και καταδρομικών.

Παρόλο που οι συνομιλίες επικεντρώνονται στο πυρηνικό πρόγραμμα, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επισήμανε ότι η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το βαλλιστικό του πρόγραμμα αποτελεί «μείζον πρόβλημα». Υποστήριξε ότι οι ιρανικοί πύραυλοι «έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να πλήττουν την Αμερική» και απειλούν τη σταθερότητα της περιοχής. «Εάν δεν μπορείς να σημειώσεις πρόοδο στο πυρηνικό πρόγραμμα, θα είναι δύσκολο να υπάρξει πρόοδος και στους βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε ο Ρούμπιο.

Αργά την Τετάρτη, ο Αμπάς Αραγτσί και ο Μπαντρ Αλμπουσαΐντι συζήτησαν τις προτάσεις που σκοπεύει να καταθέσει το Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν. Ο Αλμπουσαΐντι αναμένεται να συναντηθεί την Πέμπτη με την αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα, ώστε να μεταφέρει τις ιρανικές θέσεις και να ενημερωθεί για τις αμερικανικές.

**Στρατιωτική πίεση και διπλωματικές προκλήσεις**

Οι ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, τη μεγαλύτερη ανάπτυξη από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή σύρραξη. Πέρυσι, οι ΗΠΑ συμμετείχαν, μαζί με το Ισραήλ, σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει για σκληρή απάντηση σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε δηλώσει στις 19 Φεβρουαρίου ότι το Ιράν έχει προθεσμία 10-15 ημερών για να καταλήξει σε συμφωνία, απειλώντας με «πολύ άσχημα πράγματα» εάν αυτό δεν συμβεί. Οι τιμές του πετρελαίου παρουσίασαν μικρή άνοδο, καθώς οι επενδυτές αξιολογούν την πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης που θα μπορούσε να διαταράξει την προσφορά. Τα κέρδη περιορίστηκαν από την αύξηση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία αυξάνει την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου, στο πλαίσιο σχεδίου έκτακτης ανάγκης για πιθανή διακοπή των προμηθειών από τη Μέση Ανατολή.

Ο Αμπάς Αραγτσί τόνισε ότι το Ιράν επιδιώκει μια δίκαιη και ταχεία συμφωνία, επαναλαμβάνοντας ότι δεν θα παραιτηθεί από το δικαίωμά του στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία. «Μια συμφωνία είναι εφικτή, αλλά μόνο εάν δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία», ανέφερε. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Τεχεράνη φέρεται να προσφέρει νέες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και την αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει αμερικανική επίθεση.

Παρόλα αυτά, σημαντικές διαφορές παραμένουν, ιδίως ως προς το εύρος και τη χρονική ακολουθία της άρσης των αμερικανικών κυρώσεων. Στο εσωτερικό, ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει σοβαρές πολιτικές και οικονομικές πιέσεις, με την οικονομία να πλήττεται από τις κυρώσεις και τις διαμαρτυρίες να αναζωπυρώνονται μετά την αιματηρή καταστολή τον Ιανουάριο.

**Το Ιράν επιμένει: «Δεν θα αναπτύξουμε πυρηνικά όπλα»**

Ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ έχει απαγορεύσει τα όπλα μαζικής καταστροφής, υπογραμμίζοντας ότι «η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα», όπως είχε διαμηνύσει και με φετφά των αρχών της δεκαετίας του 2000. Η ιρανική ηγεσία ισχυρίζεται ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα παραμένει εντός των ορίων της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, την οποία κύρωσε το 1970. Η συνθήκη αυτή επιτρέπει ειρηνικές πυρηνικές δραστηριότητες, με την προϋπόθεση της αποκήρυξης πυρηνικών όπλων και της συνεργασίας με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ).

Ο επικεφαλής του ΙΑΕΑ, Ραφαέλ Γκρόσι, αναμένεται επίσης στη Γενεύη για συναντήσεις στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων, όπως είχε πράξει και την προηγούμενη εβδομάδα. Το Ισραήλ, το οποίο δεν έχει προσχωρήσει στη Συνθήκη Μη Διάδοσης, θεωρείται ευρέως ότι διαθέτει πυρηνικά όπλα, χωρίς να επιβεβαιώνει ή να διαψεύδει σχετικές πληροφορίες.