«Παντοτινά χημικά»: Έρευνα αποκαλύπτει σύνδεση με την επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης
Οι άνδρες μέσης ηλικίας εμφανίζονται πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις των PFAS, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Νέα επιστημονική έρευνα από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Jiao Tong της Σανγκάης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Frontiers in Aging», ρίχνει φως στον πιθανό ρόλο των χημικών ουσιών PFAS, γνωστών και ως «παντοτινά χημικά», στην επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης. Τα συγκεκριμένα χημικά, που είναι εξαιρετικά ανθεκτικά στη διάσπαση, φαίνεται να επηρεάζουν δυσμενώς τον οργανισμό, με τους άνδρες μέσης ηλικίας να αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα.
Τα PFAS χαρακτηρίζονται από την αντοχή τους στη διάσπαση λόγω των ισχυρών μοριακών δεσμών τους. Χρησιμοποιούνται ευρέως σε μια πληθώρα προϊόντων καθημερινής χρήσης, όπως αντικολλητικές επιστρώσεις, αδιάβροχα υφάσματα, αφρούς πυρόσβεσης, συσκευασίες τροφίμων, καθαριστικά προϊόντα και πλαστικά. Πρόσφατα, νέες παραλλαγές PFAS έχουν εισαχθεί στην αγορά για χρήση σε data centers τεχνητής νοημοσύνης. Η ρύπανση από PFAS έχει γίνει ολοένα και πιο διαδεδομένη, εντοπιζόμενη σε νερό, έδαφος και ιστούς οργανισμών. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες έχουν συσχετιστεί με σοβαρές παθήσεις, όπως καρκίνους, παχυσαρκία, υπογονιμότητα και ορμονικές διαταραχές.
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε δημόσια διαθέσιμα δεδομένα από 326 άνδρες και γυναίκες, που είχαν συμμετάσχει στην αμερικανική Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής (NHANES) την περίοδο 1999-2000. Στα δείγματα αίματος των συμμετεχόντων αναλύθηκαν οι συγκεντρώσεις έντεκα PFAS, καθώς και η μεθυλίωση του DNA, ένας επιγενετικός δείκτης που ελέγχει την έκφραση των γονιδίων. Οι συμμετέχοντες παρείχαν επίσης πληροφορίες για δημογραφικά, κοινωνικοοικονομικά στοιχεία και παράγοντες του τρόπου ζωής μέσω ερωτηματολογίων.
Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση αλγορίθμων που εκτιμούν τη βιολογική ηλικία. Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη καταδείξει τη σύνδεση μεταξύ υψηλότερων συγκεντρώσεων PFAS στο αίμα και ταχύτερης βιολογικής γήρανσης, πιθανόν μέσω μηχανισμών που σχετίζονται με την αύξηση της φλεγμονής.
Αν και οι συγκεντρώσεις PFAS δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ή μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, η μελέτη ανέδειξε ένα σημαντικό εύρημα: δύο συγκεκριμένες ουσίες, το PFNA και το PFOSA, οι οποίες χρησιμοποιούνται συχνά σε καταναλωτικά και βιομηχανικά προϊόντα και είναι ανθεκτικές στη θερμότητα και τη διάβρωση, ανιχνεύθηκαν στο αίμα του 95% των συμμετεχόντων.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι υψηλότερες συγκεντρώσεις αυτών των δύο ουσιών βρέθηκαν να αποτελούν ισχυρούς προγνωστικούς παράγοντες για ταχύτερη επιγενετική γήρανση σε άνδρες ηλικίας 50-64 ετών. Το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρήθηκε στις γυναίκες.
Σύμφωνα με τη δρ Για-Κιαν Ξου, πρώτη συγγραφέα της μελέτης, η μέση ηλικία αποτελεί ένα «ευαίσθητο βιολογικό παράθυρο», κατά τη διάρκεια του οποίου ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε παράγοντες στρες που σχετίζονται με την ηλικία. Ο δρ Ξιανγκγουέι Λι, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή και επικεφαλής συγγραφέας, πρόσθεσε ότι οι άνδρες ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς οι δείκτες γήρανσης που μελετήθηκαν επηρεάζονται σημαντικά από παράγοντες τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, το οποίο μπορεί να εντείνει τις βλαβερές επιπτώσεις των PFAS.
Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη οι ρυθμιστικές αρχές να επεκτείνουν τα μέτρα περιορισμού, συμπεριλαμβάνοντας όχι μόνο τις «παλαιές» PFAS, αλλά και νεότερες ουσίες όπως το PFNA και το PFOSA, προκειμένου να προστατευθεί η δημόσια υγεία από τις μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτών των «παντοτινών χημικών».