Νέα πολιτική από τις ΗΠΑ: Επίσημη αναγνώριση ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη

Το 2018, μια κίνηση που σίγουρα δεν πέρασε απαρατήρητη από τα μέσα ενημέρωσης του Ισραήλ, ήταν η επίσκεψη του πρεσβευτή των ΗΠΑ σε έναν ισραηλινό οικισμό εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Αυτή η επίσκεψη, αν και μπορεί να φαντάζει ως απλή επίσκεψη, σηματοδότησε τη ρήξη ενός μακροχρόνιου ταμπού στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, καθώς η πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας θεωρεί αυτούς τους οικισμούς παράνομους. Αμερικανοί αξιωματούχοι απέφευγαν μέχρι πρότινος την επίσκεψη σε αυτούς τους οικισμούς, προκειμένου να μην προσδώσουν νομιμοποιητικό άλλοθι.

Παρόλο που ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει εκφράσει δημόσια και ιδιωτικά τη δυσφορία του για νόμο που ψήφισε η Κνεσέτ και αλλάζει τον τρόπο αγοράς γης από Ισραηλινούς στην περιοχή, η αμερικανική πλευρά ετοιμάζεται να «σπάσει» το κατεστημένο και σε ένα ακόμη επίπεδο. Συγκεκριμένα, η αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ ανακοίνωσε την εγκατάσταση προσωρινού κλιμακίου στον Εφράτ, έναν ταχέως αναπτυσσόμενο εβραϊκό οικισμό εποίκων, με σκοπό την παροχή βοήθειας σε Αμερικανούς πολίτες για ζητήματα διαβατηρίων. Ανάλογες δράσεις σχεδιάζονται και για τον οικισμό Μπεϊτάρ Ιλίτ, έναν υπερορθόδοξο οικισμό εποίκων, τους επόμενους μήνες.

Τέτοιες μονοήμερες «προξενικές εξορμήσεις» έχουν πραγματοποιηθεί και στο παρελθόν, ακόμη και σε παλαιστινιακές πόλεις της Δυτικής Όχθης, όπως η Ραμάλα και η Τάιμπεχ. Ωστόσο, η Παρασκευή σηματοδοτεί την πρώτη φορά που προξενικές υπηρεσίες θα παρασχεθούν σε ισραηλινό οικισμό εποίκων, όπως ανέφεραν αρμόδιοι αξιωματούχοι.

Εκπρόσωπος της πρεσβείας επέμεινε ότι η κίνηση δεν συνιστά αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής. Ωστόσο, Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι – σε μια σπάνια σύμπτωση απόψεων – συμφώνησαν ότι ακριβώς αυτό σημαίνει. Η κίνηση αυτή προσθέτει στα παράδοξα της Μέσης Ανατολής, μιας περιοχής ικανής να παράγει τόσο ασύμμετρες κρίσεις, όπου οι δύο εμπόλεμες πλευρές, μετά το 2023, συνεχίζουν να μάχονται μέχρι θανάτου, αλλά και να βρίσκουν κοινό τόπο σε τέτοιες πρωτοβουλίες.

Στο ισραηλινό δεξιό φάσμα, ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ χαρακτήρισε την κίνηση «σημαντική απόφαση», ενώ ο Γιούλι Έντελσταϊν, βουλευτής και πρώην πρόεδρος της Κνεσέτ, την επαίνεσε ως «ευλογημένο βήμα τεράστιας σημασίας», δηλώνοντας ότι «προσθέτει στη διεθνή νομιμοποίηση του δικαιώματός μας στις περιοχές της πατρίδας μας στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια».

Από την πλευρά της, η Χαμάς εξέδωσε ανακοίνωση, κάνοντας λόγο για «επικίνδυνο προηγούμενο» και «de facto αναγνώριση της νομιμότητας των οικισμών και του ελέγχου της κατοχής στη Δυτική Όχθη». Οι οικισμοί, εβραϊκές κοινότητες σε εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ το 1967, θεωρούνται από τους Παλαιστίνιους ως βασικό στοιχείο για τη δημιουργία του δικού τους κράτους.

Η Ραμάλα, μέσω της Παλαιστινιακής Επιτροπής, δήλωσε ότι η κίνηση παραβιάζει την «αρχή της μη αναγνώρισης της παρανομίας» και έρχεται σε αντίθεση με αμερικανικές δεσμεύσεις υπέρ της λύσης των δύο κρατών, «εδραιώνοντας μια πραγματικότητα οικισμών και εποίκων».

Στην ισραηλινή αριστερά, ο Μίχαελ Σφαρντ, ειδικός στο διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόνισε ότι η παροχή προξενικών υπηρεσιών στους κατοίκους του Εφράτ αποτελεί ένα αδιαμφισβήτητο νέο «σφράγισμα» έγκρισης. «Είναι μια πολύ μικρή κωμόπολη», είπε για τον Εφράτ, ο οποίος αριθμεί 13.000 κατοίκους και βρίσκεται μόλις οκτώ μίλια νότια της Ιερουσαλήμ. «Όλες τις υπηρεσίες τους τις παίρνουν από την Ιερουσαλήμ. Αυτό δεν μπορεί να εκληφθεί με κανέναν τρόπο, παρά μόνο ως πολιτική δήλωση νομιμοποίησης των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη».

Φιλελεύθεροι επικριτές της ανακοίνωσης της πρεσβείας επεσήμαναν ότι έρχεται σε σύγκρουση με τις επανειλημμένες δηλώσεις του προέδρου Τραμπ που απορρίπτουν την ισραηλινή προσάρτηση της Δυτικής Όχθης, με τον πρεσβευτή Μάικ Χάκαμπι να είναι μακροχρόνιος υποστηρικτής της προσάρτησης. Ο Ναντάβ Ταμίρ, εκτελεστικός διευθυντής του γραφείου του Ισραήλ της J Street, δήλωσε: «Οι άνθρωποι του Τραμπ είναι τόσο επικεντρωμένοι στη Γάζα, που χάνουν εντελώς αυτό που συμβαίνει στη Δυτική Όχθη. Ο Χάκαμπι υποτίθεται ότι είναι ο εκπρόσωπός τους στο Ισραήλ, αλλά έχει μια εντελώς διαφορετική κοσμοθεωρία».

Ο Ντάνιελ Κ. Κούρτσερ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, δήλωσε ότι η πραγματοποίηση προξενικών δράσεων σε οικισμούς αντανακλά τη συνεχιζόμενη αναγνώριση – από την πρώτη και τη σημερινή κυβέρνηση Τραμπ – «των ραγδαία επιταχυνόμενων προσαρτησιακών πολιτικών και ενεργειών του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη». Υπενθυμίζοντας τη δήλωση της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ το 2019 ότι οι οικισμοί «δεν είναι εκ προοιμίου ασύμβατοι με το διεθνές δίκαιο», ο Κούρτσερ πρόσθεσε ότι θεωρεί τέτοιες ενέργειες ότι «χλευάζουν την διακηρυγμένη αντίθεση του Τραμπ στις προσαρτησιακές προθέσεις του Ισραήλ». Για την κίνηση αυτή, ο Λευκός Οίκος δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί.